Kirish ballari 2024: oʻtish ballari roʻyxati va 2026-yil bilan qiyos

Arxiv sahifasi. Rasmiy oʻtish ballari mandat.uzbmb.uz saytida eʼlon qilinadi; bu yerdagi raqamlar maʼlumot uchun.

2024-yil raqamlari

Qabul yili2024

Oliygohlar86 ta

Taʼlim yoʻnalishlari307 ta

Jadvaldagi qatorlar6 079 ta

Kontrakt: oʻrtacha82,6 bal

Kontrakt: eng past – eng yuqori56,7 – 185,7

Grant: oʻrtacha122,6 bal

2026-yilga nisbatan+12,1 bal — koʻtarilgan

2024-yilgi qabulda arxivda 86 ta oliygoh va 307 ta taʼlim yoʻnalishi qayd etilgan. Kontrakt boʻyicha oʻrtacha chegara 82,6 bal boʻlgan — joriy 2026-yilda bu koʻrsatkich 94,7 bal, yaʼni koʻtarilgan.

2024-yilgi oʻtish ballari: barcha yoʻnalishlar

Jadval

307 ta yoʻnalish

Oxirgi ikki ustun joriy mavsum bilan qiyos uchun. Yoʻnalish nomiga bosing — oliygohlar kesimidagi toʻliq jadval va yillik dinamika ochiladi.

Soha Yoʻnalish nomi

Yoʻnalish	Eng past	Oʻrtacha	Eng yuqori	Grant	Qator	2026	Farq
Adaptiv jismoniy tarbiya va sport	106,9	123,2	135,7	163,7–172,5	11	115,8	-7,4
Aerokosmik texnologiyalar	57,5	57,5	57,5	69,8–69,8	1	59,6	+2,1
Agrokimyo va tuproqshunoslik	64,1	88,3	114,9	97,4–120,6	19	68,7	-19,6
Agronomiya	58,6	73,9	99,7	77,2–110,3	26	65,1	-8,8
Aktyorlik sanʼati: dramatik teatr va kino aktyorligi	80,2	106,3	132,9	158,7–165,4	6	138,8	+32,5
Aktyorlik sanʼati: estrada aktyorligi	73,2	96,9	111	142,3–149,2	3	101,2	+4,3
Aktyorlik sanʼati: musiqali teatr aktyorligi	58,1	67,8	90,4	127,7–156,3	4	94,9	+27,1
Aktyorlik sanʼati: qo'g'irchoq teatr aktyorligi	56,7	77,3	100,5	135,2–156,5	7	115,6	+38,3
Amaliy matematika	56,7	82,3	117,6	68–174,8	49	96,7	+14,4
Amaliy sanʼat: amaliy sanʼat asarlarini taʼmirlash	78,2	97,6	113,3	153,9–159,6	4	85,9	-11,7
Amaliy sanʼat: badiiy kulolchilik	74,1	93,2	124,7	150,2–162,1	7	103,9	+10,7
Amaliy sanʼat: badiiy naqqoshlik	74,2	90,7	107,1	150,6–164	2	98,5	+7,8
Amaliy sanʼat: badiiy zargarlik	107,8	107,8	107,8	127,9–127,9	1	102,5	-5,3
Amaliy sanʼat: meʼmoriy yodgorliklar bezagini taʼmirlash	56,7	86,4	116,1	128,7–163,3	4	101,6	+15,2
Antropologiya va etnologiya	69,2	75,7	79,2	120,1–124,6	4	85,4	+9,7
Arxeologiya	56,7	82	108,3	121,4–128,4	10	75,8	-6,2
Arxitektura	61,2	68,7	96,8	75,7–131,5	21	63,9	-4,8
Arxitektura yodgorliklari rekonstruksiyasi va restavratsiyasi	59	64,7	73,2	72,6–88,6	7	76,5	+11,8
Arxivshunoslik	60,2	63,9	66,5	84,9–105	4	62,4	-1,5
Astronomiya	56,7	56,9	57,4	70,8–81	8	57,9	+1
Atrof-muhit muhandisligi	56,7	59	69,3	74,2–85	14	58,6	-0,4
Aviatsiya muhandisligi	63,3	67,6	78,5	129–152	4	110,6	+43
Axborot tizimlari va texnologiyalari	56,7	66,1	90,5	89,3–156,1	81	67,5	+1,4
Axborot xavfsizligi	56,7	79,2	131,1	117,3–175,8	29	91,4	+12,2
Axborot xizmati va jamoatchilik bilan aloqalar	57,1	78,7	101,5	126,6–156,1	13	88	+9,3
Bank ishi	59,8	98,3	141,7	145,9–182,4	40	107,8	+9,5
Bastakorlik sanʼati	56,7	79	125,1	144,4–160,2	5	117,8	+38,8
Biologiya	61,9	114,2	134,4	116,3–156,7	69	124,3	+10,1
Biotexnologiya	82,7	108,1	134,9	114,5–140,2	32	108,2	+0,1
Biotibbiyot muhandisligi	56,7	61,6	82,8	68,3–102	14	66,8	+5,2
Biznesni boshqarish	61,3	83,3	133,1	133,7–180,2	34	95	+11,7
Boshlang'ich taʼlim	56,7	83,3	136,2	70,5–173,7	80	110,4	+27,1
Buxgalteriya hisobi	57	86,5	137,7	135,9–181,8	92	94,9	+8,4
Chaqiriqqacha harbiy taʼlim	56,7	58,1	62,3	81,3–114,2	8	69,2	+11,1
Cholg'u ijrochiligi: anʼanaviy cholg'ular	59,7	72,3	93,4	137,5–154,7	8	94	+21,7
Cholg'u ijrochiligi: estrada cholg'ulari	56,7	97,9	165,5	101,9–182,8	14	121	+23,1
Cholg'u ijrochiligi: fortepiano	96,7	121,7	144,8	154,7–166	7	105,8	-15,9
Cholg'u ijrochiligi: puflama va zarbli cholg'ular	56,7	76,4	122,6	77,1–155,8	21	101,3	+24,9
Cholg'u ijrochiligi: torli cholg'ular	56,7	90,9	148,6	135,4–170,1	12	109,8	+18,9
Cholg'u ijrochiligi: xalq cholg'ulari	56,7	95,3	135,2	70,8–167,9	49	100,5	+5,2
Dasturiy injiniring	56,7	66,7	107,3	108–169	39	69,2	+2,5
Davlat va jamiyat boshqaruvi	143,9	158,9	183,5	187,9–187,9	3	181,6	+22,7
Davolash ishi	111,1	142,9	168,9	68–187,9	29	171,3	+28,4
Dinshunoslik	72,7	115,1	134,4	146,8–146,8	4	157,1	+42
Dirijyorlik: akademik xor dirijyorligi	56,7	89,9	134,4	138,7–165,7	6	76,1	-13,8
Dirijyorlik: estrada orkestri dirijyorligi	56,7	56,7	56,7	68–68	2	—	—
Dirijyorlik: opera - simfoniya dirijyorligi	56,7	56,7	56,7	68–68	1	—	—
Dizayn: avtomobilsozlik dizayni	78,4	78,4	78,4	107,2–107,2	1	82,7	+4,3
Dizayn: interyer dizayni	58,8	112	148,3	157,3–169,8	12	100,5	-11,5
Dizayn: kompyuter grafikasi va badiiy foto	57,6	91,3	143,4	146,5–175,8	7	106,7	+15,4
Dizayn: kostyum dizayni	60,4	91,2	142,7	175,6–177,5	6	125	+33,8
Dizayn: landshaft dizayni	57,1	68,8	76,2	107,9–111,8	3	84,3	+15,5
Dizayn: libos va gazlamalar	82,6	122,2	153,5	162,6–175,5	12	120,9	-1,3
Dizayn: mediadizayn	73,4	77,3	81,3	126,2–132,9	2	88,3	+11
Dizayn: milliy kostyum	58,4	104,1	138,5	148,8–161,5	3	110,7	+6,6
Dizayn: poyabzal va aksessuarlar dizayni	57	77,8	98,6	119–133,1	2	81	+3,2
Dizayn: reklama va amaliy grafika	138,5	139,3	140,1	171,5–172,6	2	108,6	-30,7
Dizayn: sanoat dizayni	79,7	86,7	93,4	138,7–159,1	4	93,4	+6,7
Dizayn: to'qimachilik va yengil sanoat dizayni	56,7	57,3	58,2	160,5–160,5	3	88,8	+31,5
Dorivor o'simliklarni yetishtirish va qayta ishlash texnologiyasi	63	85,6	112,8	104,7–123,4	20	69,6	-16
Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi	56,7	66,1	94,8	75,5–115,4	59	68,9	+2,8
Elektr muhandisligi	56,7	59,8	67,1	68–115,5	47	63,4	+3,6
Elektronika va asbobsozlik	56,7	57,8	62,2	68,2–85,5	19	57,6	-0,2
Energetika muhandisligi	56,7	62,1	91,7	68,1–139,5	65	65,7	+3,6
Falsafa	56,9	74,9	86,6	97,7–156,5	12	127,2	+52,3
Farmatsiya	63,1	94,6	130,2	133,3–148,7	17	130	+35,4
Filologiya va tillarni o'qitish: arab tili	155,9	170,6	181	174,8–184,7	5	183,1	+12,5
Filologiya va tillarni o'qitish: dariy tili	138,2	138,2	138,2	155,8–155,8	1	164,5	+26,3
Filologiya va tillarni o'qitish: fors tili	150,7	154,3	157,9	164,4–164,4	2	162,9	+8,6
Filologiya va tillarni o'qitish: fransuz tili	56,8	73,9	97,9	108,8–157,8	12	152	+78,1
Filologiya va tillarni o'qitish: indonez tili	157	157	157	164,5–164,5	1	151,6	-5,4
Filologiya va tillarni o'qitish: ingliz tili	137,8	159,9	177,2	180,4–189	41	173,1	+13,2
Filologiya va tillarni o'qitish: ispan tili	128,4	146,7	164,2	171,7–182,4	5	159,4	+12,7
Filologiya va tillarni o'qitish: italyan tili	153,5	153,5	153,5	162,9–162,9	1	149,5	-4
Filologiya va tillarni o'qitish: koreys tili	133,9	159,6	173,3	174,8–185,6	10	171,4	+11,8
Filologiya va tillarni o'qitish: malay tili	160	160	160	164,2–164,2	1	162,5	+2,5
Filologiya va tillarni o'qitish: nemis tili	57,8	76,4	88,3	81,4–120,8	15	156,2	+79,8
Filologiya va tillarni o'qitish: o'zbek tili	107,3	120,3	134,4	145,6–181,3	27	161,4	+41,1
Filologiya va tillarni o'qitish: qoraqalpoq tili	81,6	94,8	106,7	131,1–147,3	3	148	+53,2
Filologiya va tillarni o'qitish: qozoq tili	56,8	57,3	57,9	101,6–101,6	2	63,8	+6,5
Filologiya va tillarni o'qitish: rus tili	72,7	89,7	119,5	142,6–170,1	27	126,9	+37,2
Filologiya va tillarni o'qitish: tojik tili	65,3	70,3	79,7	107,1–114,9	4	64,8	-5,5
Filologiya va tillarni o'qitish: turk tili	138,7	157,2	169,9	171,8–176,1	6	174,1	+16,9
Filologiya va tillarni o'qitish: turkman tili	58,9	58,9	58,9	69–69	1	69,4	+10,5
Filologiya va tillarni o'qitish: xitoy tili	134,6	158,4	173,8	169,1–185,2	8	169,3	+10,9
Filologiya va tillarni o'qitish: yapon tili	122,9	153,4	173,6	170,8–182,4	7	167,2	+13,8
Fizika	56,7	61,2	80,2	68–123	49	60,6	-0,6
Foydali qazilma konlari geologiyasi, qidiruv va razvedkasi	56,7	58,2	64,2	68,1–71,4	12	58,3	+0,1
Fundamental tibbiyot	59,9	87,4	111,1	68–138,4	16	117	+29,6
Gazni chuqur qayta ishlash texnologiyasi	56,7	57,1	59,1	68,2–73,8	9	59,9	+2,8
Geodeziya va geoinformatika	56,7	59,8	70,5	68–95,5	40	58,6	-1,2
Geografiya	56,8	66,6	93	68–121,2	58	59,1	-7,5
Geologiya	56,8	59,8	69,2	72,8–89,5	12	59,2	-0,6
Geologiya-qidiruv ishlari texnikasi va texnologiyasi	56,7	59,4	62,1	91–107,7	2	60,1	+0,7
Gidroenergetika	56,7	58,6	70,3	68,2–101,8	16	58,2	-0,4
Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi	56,7	57,6	60	68,4–70,6	4	60	+2,4
Gidrologiya	56,8	59	66,3	68,1–70,5	5	57,3	-1,7
Gidrotexnika inshootlari va nasos stansiyalaridan foydalanish	56,7	57,5	65,2	68–80,2	19	57,5	—
Gidrotexnika va geotexnika muhandisligi	56,7	58,1	62,1	68,1–75,8	20	57,3	-0,8
Grafika: dastgoh va kitob grafikasi	101,5	117,6	133,7	164,5–181,6	2	153,6	+36
Grafika: xattotlik va miniatyura	63,8	67,2	70,7	130,9–140,3	2	144,7	+77,5
Havo kemalarining parvoz ekspluatatsiyasi	107,4	107,4	107,4	139,7–139,7	1	159,7	+52,3
Havodagi harakatni boshqarish	78,2	91,1	103,9	154,5–154,5	2	138,6	+47,5
Haykaltaroshlik: mahobatli	101,8	102,2	102,6	129,6–129,6	2	115,2	+13
Hayot faoliyati xavfsizligi	56,7	60,7	67,6	68,2–116,9	8	62,7	+2
Ijtimoiy ish	72,8	77,2	87,5	99,1–109,1	21	77,5	+0,3
Infokommunikatsiya injiniringi	63,8	67,2	70,5	103,1–103,8	2	68,3	+1,1
Inson resurslarini boshqarish	58,7	81,9	121,8	151,2–169,9	15	89,8	+7,9
Ipakchilik va tutchilik	56,7	63,8	79,7	71,4–97	10	63	-0,8
Iqtisodiyot	56,7	93,7	154,1	152,1–185,5	196	111,6	+17,9
Islomshunoslik	90,9	124,8	147,8	168,4–168,4	3	164,5	+39,7
Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar	81,7	135	165,8	180,4–186,8	20	165,6	+30,6
Jismoniy madaniyat	56,7	111	167	119,3–178	55	127	+16
Jurnalistika	56,7	79,9	111,6	129–154,7	25	90	+10,1
Kadastr	57,3	67,6	86,4	92,2–145,3	12	65,8	-1,8
Kartografiya va masofadan zondlash	56,7	58,9	63,1	68,3–92,9	3	58,6	-0,3
Kiberxavfsizlik injiniringi	56,7	83,2	139,4	119,5–177,1	14	113,3	+30,1
Kimyo	56,7	61,5	75,5	68–100,8	59	62,9	+1,4
Kimyo muhandisligi	56,7	58	65,2	68–91	54	58,1	+0,1
Kino-teleoperatorlik	57,1	92,6	128,1	144,9–161,5	2	137,2	+44,6
Kommunal infratuzilmani tashkil etish va boshqarish	56,7	57,8	59,8	68,2–83	5	57,6	-0,2
Kompyuter injiniringi	56,7	65,9	103,1	78–158,3	35	64,2	-1,7
Kompyuter lingvistikasi	89,2	99,6	107	122,6–126,9	11	135,7	+36,1
Konchilik elektr mexanikasi	56,7	58,9	63,1	68,1–98,5	18	64,2	+5,3
Konchilik ishi	56,7	59,9	66,4	68–126,8	23	65,8	+5,9
Kosmik texnologiyalar	77,8	77,8	77,8	102,7–102,7	1	115,3	+37,5
Kutubxona-axborot faoliyati	56,9	65,1	72,7	76,9–98,5	15	63,8	-1,3
Logistika	57,8	84,4	137,5	123,3–168,8	42	95,5	+11,1
Madaniyatshunoslik	60,9	67,9	80,9	78,2–111,7	8	111,2	+43,3
Maktabgacha taʼlim	56,7	75,5	102,7	102,2–120,7	73	73,6	-1,9
Marketing	59	84,1	126,2	142,1–175,2	48	89,2	+5,1
Matbaa va qadoqlash muhandisligi	56,7	57,4	59,9	68–91,9	6	60,2	+2,8
Matematika	56,9	80,8	123,6	68–169,4	67	88,6	+7,8
Materialshunoslik	56,7	57,7	62,1	68,1–78,1	40	58,3	+0,6
Maxsus pedagogika: logopediya	68,7	94,4	122,6	110,1–139,3	14	114,2	+19,8
Maxsus pedagogika: olegofrenopedagogika	64,2	77,1	90,5	103,1–112,4	9	98,4	+21,3
Maxsus pedagogika: surdopedagogika	63,2	78,4	93,5	107,9–121,5	8	104,9	+26,5
Maxsus pedagogika: surdotarjimonlik faoliyati	61,6	71,5	81	89,5–116,1	5	74,1	+2,6
Maxsus pedagogika: tiflopedagogika	85,1	85,1	85,1	93,4–93,4	1	99,7	+14,6
Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi	56,7	60,1	77,7	68,2–140,8	40	60,4	+0,3
Meliorativ gidrogeologiya	56,7	56,8	56,8	68,7–68,7	2	56,7	-0,1
Menejment	56,7	87,1	134,8	148,1–179,1	96	95,1	+8
Metallar texnologiyalari	56,7	58,8	66,5	68–86,6	17	57,3	-1,5
Metallurgiya muhandisligi	56,7	58	63,1	68,3–77,7	24	60,7	+2,7
Meteorologiya va iqlimshunoslik	56,7	57,9	60,3	69,4–149	6	57,2	-0,7
Metrologiya va standartlashtirish	56,7	58	65	68,1–93,1	49	57,8	-0,2
Meva-sabzavotchilik va uzumchilik	56,8	73,2	91	73,3–101,7	21	63,8	-9,4
Mexanika muhandisligi	56,7	58,9	70,4	68–129,2	44	59,5	+0,6
Mexanika va matematik modellashtirish	56,7	57,5	59,9	68–73,6	9	64,1	+6,6
Mexatronika va robototexnika	56,7	57,6	61,1	68,1–99,8	26	58,6	+1
Milliy g'oya, maʼnaviyat asoslari va huquq taʼlimi	64	80,3	127,2	68–170,8	28	149,1	+68,8
Moliya va moliyaviy texnologiyalar	58	94,8	149	158,5–187,9	43	106,3	+11,5
Muhandislik kommunikatsiyalari qurilish va ekspluatatsiyasi	56,7	59,1	76,6	68–115,4	28	58,1	-1
Musiqa taʼlimi	56,7	90,4	129,9	68–150,2	37	81,7	-8,7
Muzeyshunoslik: muzey menejmenti va madaniy turizm	56,7	70,6	80	91,3–107,1	7	110,3	+39,7
Muzeyshunoslik: muzey predmetlari ekspertizasi, konservatsiyalash va taʼmirlash	63,4	69,9	76,6	70,2–90,3	5	87,8	+17,9
Neft va gaz ishi	56,7	59,7	65,8	68,2–77,8	15	58,4	-1,3
Neftʼ va neft-gazni qayta ishlash texnologiyasi	56,7	58,3	62,8	68,1–96,9	22	57,5	-0,8
Noshirlik ishi	101,6	110,1	119,4	128,6–135,7	3	154	+43,9
Noyob va radioaktiv metallar rudalarini qazib olish, qayta ishlash texnikasi va texnologiyasi	56,8	58,1	59,6	68,5–69,6	4	61,9	+3,8
O'rmonchilik va aholi yashash joylarini ko'kalamzorlashtirish	56,9	67,4	78,8	68,3–85,9	18	62,2	-5,2
O'simliklar himoyasi va karantini	56,7	58	64,5	68–77,4	21	57,9	-0,1
O'zbek tili va adabiyoti	103,9	117,4	126,8	84,2–174,6	29	160,7	+43,3
Oliy hamshiralik ishi	82,7	122,4	144,6	139–151	15	147	+24,6
Ona tili va adabiyoti: qirg‘iz tili	56,9	56,9	56,9	76,6–76,6	1	57,9	+1
Ona tili va adabiyoti: qoraqalpoq tili	62,8	68,1	75,7	75,5–109,6	3	119,9	+51,8
Ona tili va adabiyoti: qozoq tili	57,8	65,6	70,7	70,6–93,4	5	60,3	-5,3
Ona tili va adabiyoti: rus tili	56,7	66,4	76,5	68–100,3	25	90	+23,6
Ona tili va adabiyoti: tojik tili	75,4	75,4	75,4	89,1–89,1	1	80,6	+5,2
Ona tili va adabiyoti: turkman tili	56,7	56,7	56,7	69,3–69,3	1	57,5	+0,8
Oziq-ovqat texnologiyasi	56,7	59,4	77,7	68,1–83,4	44	58	-1,4
Parfyumeriya-kosmetika mahsulotlari texnologiyasi	56,7	64,4	80,9	77,9–102,9	4	83,2	+18,8
Pedagogika	56,7	71	81,1	96,3–130	33	135,2	+64,2
Pediatriya ishi	106,3	135,9	161,4	68–187,9	25	165,3	+29,4
Pochta aloqasi texnologiyasi	56,9	63,4	75,6	68,4–87,2	5	63,8	+0,4
Psixologiya	56,9	83,6	100,3	121,8–149,6	70	90,1	+6,5
Qishloq xo'jaligi ekinlari seleksiyasi va urug'chiligi	58,6	69,2	80	68,2–100,6	11	61,6	-7,6
Qishloq xo'jaligini mexanizatsiyalashtirish	56,7	58,1	63,4	68–77,9	36	57,2	-0,9
Qishloq xo'jalik mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash texnologiyasi	56,7	58,2	74,6	68–86,5	37	57,6	-0,6
Qiymat injiniringi va ko'chmas mulkni boshqarish	56,9	62,7	80,9	82–109,4	8	59,4	-3,3
Qurilish muhandisligi	56,7	59,7	75,7	68–117,4	39	58,5	-1,2
Radioelektron qurilmalar va tizimlar	56,8	59,5	65,6	79,3–89,4	13	60,6	+1,1
Rangtasvir: dastgohli	57,4	86,8	151,2	152,5–178,6	12	99,8	+13
Rangtasvir: filmning tasviriy yechimi	96,1	96,1	96,1	149,8–149,8	1	136,3	+40,2
Rangtasvir: mahobatli rangtasvir	93,9	95,6	97,3	152–152	2	105,3	+9,7
Rangtasvir: mul'tfilm va kompyuter multiplikatsiyasi	133,3	138,2	143,2	164,3–164,3	2	124,3	-13,9
Rangtasvir: teatr-bezak rangtasviri	130	132,7	135,3	172,2–174,1	2	97	-35,7
Rejissyorlik: dramatik teatr rejissyorligi	56,7	97	135,2	155,1–159,3	3	117,1	+20,1
Rejissyorlik: estrada va ommaviy tomoshalar rejissyorligi	122,1	122,1	122,1	134,3–134,3	1	106,3	-15,8
Rejissyorlik: kino va televideniye rejissyorligi	60,9	71,2	86,4	135,4–136,9	3	77,8	+6,6
Rejissyorlik: musiqali teatr rejissyorligi	56,7	56,7	56,7	74,8–74,8	1	138,7	+82
Rejissyorlik: qo'g'irchoq teatr rejissyorligi	80,2	80,2	80,2	120,7–120,7	1	—	—
Sanoat farmatsiyasi	67,5	85,8	104,1	112–112,2	2	108	+22,2
Sanʼatshunoslik: kino sanʼati tanqidi va tahlili	56,7	99,1	125,9	113,1–167,2	6	114,3	+15,2
Sanʼatshunoslik: musiqashunoslik	56,7	88,5	132,6	146,5–174,8	8	103,6	+15,1
Sanʼatshunoslik: sahna va ekran sanʼati dramaturgiyasi	56,7	91,6	128,4	138,3–147,1	6	123,1	+31,5
Sanʼatshunoslik: sanʼat jurnalistikasi	56,7	89,8	120,5	140–148,4	9	114,5	+24,7
Sanʼatshunoslik: tasviriy va amaliy sanʼat	58,3	63,1	74,4	114,7–143,6	4	59,7	-3,4
Sanʼatshunoslik: teatrshunoslik	56,7	74,3	111	140,8–170,4	6	—	—
Sanʼatshunoslik: xoreografiya	95	95	95	124–124	1	80,8	-14,2
Savdo ishi	73,8	87,8	101,9	155,4–174,3	2	88,7	+0,9
Seysmologiya va seysmometriya	56,7	56,7	56,7	68,6–68,6	1	56,7	—
Shahar qurilishi va loyihalash	56,7	59,7	70,6	79,5–140,9	7	65,1	+5,4
Simsiz aloqa va teleradioeshittirish injiniringi	56,9	59,7	62,3	90,4–109,8	7	57,2	-2,5
Siyosatshunoslik	74,2	133,1	181,3	176,4–185,7	13	173,7	+40,6
Soliqlar va soliqqa tortish	68,9	102,7	123,1	158–178,1	13	112,4	+9,7
Sotsiologiya	60,6	66,4	79	87,6–111	16	75,8	+9,4
Sport faoliyati: akademik eshkak eshish	56,7	79,5	111,7	113,3–173,6	8	102,9	+23,4
Sport faoliyati: ayollar kurashi	85,4	87,8	90,1	—–—	2	141,1	+53,3
Sport faoliyati: badiiy gimnastika	56,7	73,9	117,8	127,5–174,7	12	99,3	+25,4
Sport faoliyati: badminton	67,6	87,2	107,6	116,1–167	11	90,5	+3,3
Sport faoliyati: basketbol	56,8	76	102,8	116,8–170,3	16	88,1	+12,1
Sport faoliyati: belbog'li kurash	57,9	90,5	122,9	170,3–171,4	5	98,3	+7,8
Sport faoliyati: biatlon	59,3	79,2	93,6	95,5–175,8	4	98,3	+19,1
Sport faoliyati: bodibilding va fitnes	56,7	56,7	56,7	—–—	2	—	—
Sport faoliyati: boks	76,1	97,7	118,4	149,3–169,2	17	99,3	+1,6
Sport faoliyati: chim ustida xokkey	65,2	82,5	104,4	118,8–126,1	4	99	+16,5
Sport faoliyati: dzyudo	57,1	90,5	126,5	139,3–172,5	20	79,1	-11,4
Sport faoliyati: erkin kurash	59,3	87,9	118,6	153,7–167,3	10	82,3	-5,6
Sport faoliyati: eshkak eshish	56,7	104,9	170,3	173,6–178	8	149,2	+44,3
Sport faoliyati: figurali uchish	56,7	56,7	56,7	89,6–166,1	2	108,8	+52,1
Sport faoliyati: futbol	62,2	102,8	137,7	139,1–162,4	30	111,5	+8,7
Sport faoliyati: gimnastika	56,7	72,4	131,9	165,9–172,5	9	130,7	+58,3
Sport faoliyati: kamondan otish	57,8	73	84,4	115–143,7	6	102,2	+29,2
Sport faoliyati: karate WKF	61	101,3	176,9	164,8–172,5	10	93	-8,3
Sport faoliyati: kibersport	56,7	56,7	56,7	157,3–157,3	2	139,2	+82,5
Sport faoliyati: kik-boks	126,9	161,1	173,6	175,8–175,8	4	72,7	-88,4
Sport faoliyati: kurash	64,5	108,3	135,3	147,3–168,1	28	91,9	-16,4
Sport faoliyati: mini-futbol	56,7	89,8	121,5	154,1–181,3	9	72,9	-16,9
Sport faoliyati: muay tay	71,1	136,8	170,3	169,9–171,4	4	115,1	-21,7
Sport faoliyati: og'ir atletika	56,7	110,3	153,3	149,5–174,7	13	85,1	-25,2
Sport faoliyati: ot sporti	56,7	56,7	56,7	108,6–137,6	2	131,4	+74,7
Sport faoliyati: para dzyu-do	56,7	56,7	56,7	123,5–123,5	2	—	—
Sport faoliyati: para paurlifting	56,7	56,7	56,7	68–68	2	—	—
Sport faoliyati: para suzish	56,7	56,7	56,7	97,9–97,9	2	75,1	+18,4
Sport faoliyati: para taekvondo WTF	56,7	56,7	56,7	117,6–117,6	2	116	+59,3
Sport faoliyati: para yengil atletika	56,7	56,8	56,9	68–68	2	—	—
Sport faoliyati: qilichbozlik	56,7	77	117,6	122,3–122,3	3	123,3	+46,3
Sport faoliyati: qo'l to'pi	57,3	74,3	173,6	85,6–178	13	86,9	+12,6
Sport faoliyati: qo‘l jangi	156,5	165,3	174,1	—–—	2	92,9	-72,4
Sport faoliyati: regbi	56,7	64,9	114,7	79,9–137,2	10	79,7	+14,8
Sport faoliyati: sambo	85,4	124,6	162,6	156,8–173,6	4	134,2	+9,6
Sport faoliyati: shaxmat	56,7	70,8	82,8	94,6–174,9	10	82,4	+11,6
Sport faoliyati: sinxron suzish	56,7	86,5	176,1	134,4–173,6	4	—	—
Sport faoliyati: snoubord	56,7	106,8	156,9	—–—	2	91,7	-15,1
Sport faoliyati: stol tennisi	56,7	85,2	137,7	146–176,9	13	82,9	-2,3
Sport faoliyati: suv polosi	56,7	113,5	174,7	171,4–178	4	128	+14,5
Sport faoliyati: suzish	56,7	68,4	117,1	81,1–158,7	11	84,3	+15,9
Sport faoliyati: taekvondo WTF	56,7	99,1	172,5	169,2–179,1	15	78,4	-20,7
Sport faoliyati: tennis	56,7	69,2	105	84,2–94,2	12	109,6	+40,4
Sport faoliyati: tog' chang'isi	56,7	63,5	84,1	68–68	4	151,9	+88,4
Sport faoliyati: triatlon	56,7	75,2	97,9	103–117,4	4	93,1	+17,9
Sport faoliyati: velosport	57,2	108	157,1	168,1–169,2	10	107,3	-0,7
Sport faoliyati: voleybol	59,3	87,7	123,1	144,9–168,1	26	89,4	+1,7
Sport faoliyati: xokkey	56,7	82,6	160,2	95,7–161,9	4	169,8	+87,2
Sport faoliyati: yengil atletika	56,7	67,7	127,7	102,5–167	18	74,1	+6,4
Sport faoliyati: yunon-rum kurashi	60,2	89,1	123,6	156,6–167,3	10	76,9	-12,2
Sport faoliyati: zamonaviy besh kurash	56,7	93	129,3	—–—	2	—	—
Statistika	68,8	89,6	120,9	158,1–170,5	11	90,2	+0,6
Stomatologiya	113,4	138,7	162,3	157,7–176,2	19	165,8	+27,1
Sunʼiy intellekt	56,7	65,3	90,2	99,8–165,7	31	66,3	+1
Suv bioresurslari va akvakultura	56,8	64,3	73,6	73,4–98,2	11	62,2	-2,1
Suv taʼminoti muhandislik tizimlari	56,7	58,1	65,3	68,8–70,6	7	57	-1,1
Suv xo'jaligi va melioratsiya	56,7	57,3	60,8	68–71,7	21	57,9	+0,6
Tarix	56,7	85,7	149,3	68–172	80	89,9	+4,2
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: arab tili	150,6	162,2	173,8	176,3–176,3	2	176,3	+14,1
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: fransuz tili	56,7	63,9	75,8	104,6–115,7	6	148,2	+84,3
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: ingliz tili	140	158,1	170,8	176,2–185	21	174,3	+16,2
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: italyan tili	149,5	155,2	161	168,5–169,8	2	162,2	+7
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: koreys tili	137,7	148,4	165,3	172,9–181,1	3	159,5	+11,1
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: nemis tili	72,5	77,7	79,9	89,5–94,9	6	155,6	+77,9
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: rus tili	154,6	155,5	157	168,7–171,8	3	111,2	-44,3
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: turk tili	145,4	156,8	164,8	168,6–172,9	3	168,2	+11,4
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: xitoy tili	116,6	126,1	135,7	166,6–167,6	2	170,1	+44
Tasviriy sanʼat va muhandislik grafikasi	56,7	78,8	119,2	68–162,8	37	80,7	+1,9
Telekommunikatsiya texnologiyalari	56,7	63,9	92,3	76,2–123,9	28	60,9	-3
Televizion texnologiyalar	56,8	61,7	70,6	70,6–81,8	7	58,9	-2,8
Texnogen san'at: kino, televideniye va radio ovoz rejissorligi	56,7	78,8	109,6	87,3–110,1	6	110	+31,2
Texnogen san'at: musiqiy ovoz rejissorligi	56,7	78,9	101,6	113–154	4	120,7	+41,8
Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish	56,7	59,2	71,3	68–132,9	65	58,9	-0,3
Texnologik mashinalar va jihozlar	56,7	59,4	88,4	68–147,9	59	59,4	—
Texnologik taʼlim	56,7	58,9	64,3	68–78,6	33	58,4	-0,5
Tibbiy profilaktika ishi	61,1	87,7	119,9	68–153,1	15	106,1	+18,4
Transport vositalari muhandisligi	56,7	60,6	73,7	69,4–108	31	59,7	-0,9
Tuproq bonitirovkasi va yer degredatsiyasi	56,7	66,1	76	80,2–90,1	9	61,2	-4,9
Turizm va mehmondo'stlik	58,2	96,1	160,5	130,2–179,3	66	136,6	+40,5
Veterinariya farmatsevtikasi	61,6	79,5	96,6	103,4–116,5	9	67,5	-12
Veterinariya meditsinasi	58,8	76	93,3	99–114,3	15	71	-5
Veterinariya sanitariya ekspertizasi	57,7	69,4	88,8	88–114,5	11	63	-6,4
Vokal sanʼati: akademik xonandalik	72,5	100,4	141,8	144,8–153,2	6	116,4	+16
Vokal sanʼati: anʼanaviy xonandalik	56,9	72,6	123,9	127,4–146,3	13	84,2	+11,6
Vokal sanʼati: estrada xonandaligi	67,2	103,9	117,1	161,1–163,4	6	106,7	+2,8
Xalq ijodiyoti: ashula va raqs	59,5	79,8	128,4	116,2–155,4	8	85,9	+6,1
Xalq ijodiyoti: baxshichilik va dostonchilik	56,7	61,3	65,9	90,9–101,1	2	82,3	+21
Xalq ijodiyoti: folklor va etnografiya	56,7	77,8	127,7	120,6–151,9	8	134,1	+56,3
Xalqaro munosabatlar	90,1	146,3	185,7	185,9–189	14	177,2	+30,9
Xoreografiya	63,7	83,4	111	122,1–169,1	8	89,3	+5,9
Xorijiy til va adabiyoti: fransuz tili	59	63,9	68,7	109–112,1	3	145	+81,1
Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili	127,7	155,7	175,6	94,5–185,9	59	169,1	+13,4
Xorijiy til va adabiyoti: koreys tili	147,8	147,8	147,8	156–156	1	153,3	+5,5
Xorijiy til va adabiyoti: nemis tili	60,3	71,8	83	92,2–127,2	11	151,6	+79,8
Yengil sanoat muhandisligi	56,7	57,4	62,5	68–84,4	32	57,5	+0,1
Yer kadastri va yer tuzish	56,7	60,9	68	71,3–85,7	18	59,7	-1,2
Yo'l harakatini tashkil etish	56,7	63	72,7	97,6–140,1	20	69	+6
Yo'l muhandisligi	56,7	58,4	64,1	68,1–72,4	20	57,7	-0,7
Yurisprudensiya	137,1	154,1	170,7	174,4–185,2	47	151	-3,1
Zooinjeneriya	56,7	65,3	88	69,6–100,4	21	61,4	-3,9

«Qator» — oʻsha yili shu yoʻnalish boʻyicha oliygoh, taʼlim shakli va tili kesimidagi takliflar soni: raqam kichik boʻlsa, oʻrtacha qiymat ham beqarorroq.

2024-yilning eng qiyin yoʻnalishlari

Oʻrtacha kontrakt chegarasi eng yuqori boʻlgan yoʻnalishlar. Roʻyxatga kamida uchta taklifi boʻlgan yoʻnalishlar kiritilgan.

Yoʻnalish	2024	2026	Qator
Filologiya va tillarni o'qitish: arab tili	170,6	183,1	5
Sport faoliyati: kik-boks	161,1	72,7	4
Filologiya va tillarni o'qitish: ingliz tili	159,9	173,1	41
Filologiya va tillarni o'qitish: koreys tili	159,6	171,4	10
Davlat va jamiyat boshqaruvi	158,9	181,6	3
Filologiya va tillarni o'qitish: xitoy tili	158,4	169,3	8
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: ingliz tili	158,1	174,3	21
Filologiya va tillarni o'qitish: turk tili	157,2	174,1	6
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: turk tili	156,8	168,2	3
Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili	155,7	169,1	59
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: rus tili	155,5	111,2	3
Yurisprudensiya	154,1	151	47
Filologiya va tillarni o'qitish: yapon tili	153,4	167,2	7
Tarjima nazariyasi va amaliyoti: koreys tili	148,4	159,5	3
Filologiya va tillarni o'qitish: ispan tili	146,7	159,4	5

2024-yilning eng past chegaralari

Teskari tomon: oʻsha yili eng kam ball bilan kontraktga qabul qilingan yoʻnalishlar. Past chegara odatda oʻrin koʻpligini yoki talab kamligini bildiradi.

Yoʻnalish	2024	2026	Qator
Astronomiya	56,9	57,9	8
Gazni chuqur qayta ishlash texnologiyasi	57,1	59,9	9
Suv xo'jaligi va melioratsiya	57,3	57,9	21
Dizayn: to'qimachilik va yengil sanoat dizayni	57,3	88,8	3
Yengil sanoat muhandisligi	57,4	57,5	32
Matbaa va qadoqlash muhandisligi	57,4	60,2	6
Gidrotexnika inshootlari va nasos stansiyalaridan foydalanish	57,5	57,5	19
Mexanika va matematik modellashtirish	57,5	64,1	9
Mexatronika va robototexnika	57,6	58,6	26
Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi	57,6	60	4
Materialshunoslik	57,7	58,3	40
Elektronika va asbobsozlik	57,8	57,6	19
Kommunal infratuzilmani tashkil etish va boshqarish	57,8	57,6	5
Meteorologiya va iqlimshunoslik	57,9	57,2	6
Metrologiya va standartlashtirish	58	57,8	49

2024-yilda oliygohlar boʻyicha oʻrtacha ball

Oliygohning oʻrtacha bali uning tarkibiga bogʻliq: faqat tibbiyot yoʻnalishlari bor institutda oʻrtacha yuqori, koʻp tarmoqli universitetda esa past yoʻnalishlar hisobni pasaytiradi. Shuning uchun bu jadval reyting emas.

Oliygoh	Oʻrtacha	Eng yuqori	Qator
O‘zbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi	163,8	169,8	3
Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti	163,6	185,7	8
Toshkent davlat yuridik universiteti	161,7	183,5	6
Samarqand davlat chet tillar instituti	135,6	168,7	26
Qoraqalpog‘iston tibbiyot instituti	129,1	150	15
Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti	127,7	181	54
Andijon davlat chet tillari instituti	125,6	174,9	18
Samarqand davlat chet tillar instituti Payariq "Xorijiy tillar" fakulʼteti	125,4	154,1	6
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti	125	177,5	69
Jamoat xavfsizligi universiteti	123,6	164,9	3
Andijon davlat tibbiyot instituti	117,5	159	12
O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi	115,7	169,2	20
Toshkent davlat tibbiyot universiteti	112,2	168,9	67
Namangan davlat chet tillari instituti	112	166,7	14
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti	111,2	153,5	13
Samarqand davlat tibbiyot universiteti	110,2	164,4	16
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti	105,7	157,2	84
Buxoro davlat tibbiyot instituti	105	157,1	16
Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti	103,7	162,2	11
Milliy rassomlik va dizayn instituti	100,2	153,5	58
O‘zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti	98,4	169,7	34
Ipak yo‘li" turizm va madaniy meros xalqaro universiteti	97,6	162,3	29
Namangan davlat universiteti	95,8	169,7	42
Qoraqalpoq davlat universiteti Chimboy fakulʼteti	95,1	156,7	13
O‘zbek milliy musiqa sanʼati instituti	94,5	125,1	5
Toshkent farmatsevtika instituti	93,6	134,9	6
O‘zbekiston davlat konservatoriyasi Nukus filiali	93,4	144,8	40
O‘zbekiston Milliy universiteti	93,3	173,2	131
Buxoro davlat universiteti	91,3	177,2	123
Buxoro davlat pedagogika instituti	91,3	175,1	40
Qarshi davlat universiteti	90,5	169,9	67
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti	90	130,6	45
O‘zbekiston davlat konservatoriyasi	90	141,4	33
O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti	89,9	176,9	166
Namangan davlat pedagogika instituti	88,9	162,6	44
O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi	88,3	111	6
Milliy estrada san'ati instituti	88,3	165,5	28
Jizzax davlat pedagogika universiteti	87,7	167	41
Urganch davlat pedagogika instituti	87,3	173,1	33
O'zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti Nukus filiali	87	157,1	109
Samarqand davlat universiteti	86,9	167,8	84
O‘zbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti	86,5	134,4	53
Guliston davlat universiteti	85,9	160,2	76
Termiz davlat universiteti	85,2	170,7	77
O'zbekiston milliy pedagogika universiteti	84,6	169,7	108
Shahrisabz davlat pedagogika instituti	84,1	162,1	33
Guliston davlat pedagogika instituti	84,1	157,9	33
Qoraqalpoq davlat universiteti	84	169,6	216
Andijon davlat pedagogika instituti	83,9	162,6	42
O‘zbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali	83,6	160	15
Urganch davlat universiteti	82,9	176,2	106
Chirchiq davlat pedagogika universiteti	82,6	161,5	89
O‘zbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti Nukus filiali	82,2	135,2	49
O‘zbekiston davlat xoreografiya akademiyasi Urganch filiali	81,7	82,7	2
Navoiy davlat univeristeti	81,2	168,8	76
Nukus davlat pedagogika instituti	79,5	160,9	87
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Andijon fakulʼteti	79,4	108,3	14
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti	79,3	139,5	61
Termiz davlat pedagogika instituti	78,9	167,5	46
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti	78,8	159,4	38
Farg‘ona davlat universiteti	77,3	177	181
Andijon davlat universiteti	76,7	137,3	122
Qo‘qon davlat universiteti	76,6	171,4	66
Andijon qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti	75,8	145,9	54
Toshkent davlat transport universiteti	74,7	163,8	97
Samarqand davlat texnika universiteti	74,1	130,4	75
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti To‘rtko‘l fakulʼteti	74	92,8	10
Toshkent davlat agrar universiteti	73,4	154,1	82
Toshkent arxitektura-qurilish universiteti	71,9	148,3	57
Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti" milliy tadqiqotlar universiteti	71,8	165,5	80
Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat instituti	71,3	142,7	53
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti	69,1	104,7	39
Toshkent kimyo-texnologiya instituti	67,5	115,3	51
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti	67,2	119	74
Nukus davlat texnika universiteti	66,7	126,9	91
Oziq-ovqat texnologiyasi va muhandisligi xalqaro instituti	64,5	88,1	29
Toshkent davlat texnika universiteti	64,2	132,2	132
Jizzax politexnika instituti	63,4	95	62
Namangan davlat texnika universiteti	63,1	109,6	131
Geologiya fanlari universiteti	63	105,7	17
Qoraqalpog‘iston qishloq xo‘jaligi va agrotexnologiyalar instituti	63	142,6	70
Qarshi davlat texnika universiteti	62,8	110,7	123
Buxoro davlat texnika universiteti	62	109,6	90
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filiali	61,5	78,7	20
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti	61,4	85,9	81
Olmaliq davlat texnika instituti	58,8	67,2	42

Qayta tashkil etilgan oliygohlar joriy nomi bilan koʻrsatilgan: masalan, 2024-yilda Toshkent tibbiyot akademiyasi sifatida qatnashgan qatorlar bugungi Toshkent davlat tibbiyot universiteti sahifasiga bogʻlangan.

Boshqa yillar

2021-yilgi kirish ballari
2022-yilgi kirish ballari
2023-yilgi kirish ballari
2024-yil — hozir shu sahifada
2025-yilgi kirish ballari
2026-yilgi ballar va kontrakt narxlari — joriy mavsum
Barcha yillar bir jadvalda — dinamika va oʻzgarishlar

Oldingi mavsum — 2023-yil. Keyingi mavsum — 2025-yil.

Ko'p beriladigan savollar

2024-yilda kontraktga oʻtish uchun qancha bal kerak boʻlgan?

Oʻrtacha chegara 82,6 bal boʻlgan, eng past qabul chegarasi — 56,7 bal, eng yuqori — 185,7 bal. Lekin «oʻrtacha» bilan hujjat topshirilmaydi: har bir yoʻnalish va oliygohda oʻz chegarasi boʻlgan, toʻliq roʻyxat quyidagi jadvalda.

2024-yil bilan 2026-yil orasida qanday farq bor?

Umumiy oʻrtacha kontrakt bali 82,6 dan 94,7 balgacha koʻtarilgan (+12,1 bal). Jadvaldagi «2026» ustuni har bir yoʻnalish uchun shu farqni alohida koʻrsatadi — ayrim yoʻnalishda siljish umumiy raqamdan bir necha baravar katta.

Bu raqamlar bilan kelgusi qabulni rejalashtirsa boʻladimi?

Faqat moʻljal sifatida. Oʻtish bali — qabul yakunidagi natija, u har mavsum abituriyentlar soni, oʻrinlar soni va test qiyinligiga qarab qaytadan shakllanadi. Rasmiy chegaralar UzBMB tomonidan eʼlon qilinadi.

Nega ayrim yoʻnalishlar bu yilda yoʻq?

Taʼlim yoʻnalishlari roʻyxati har yili oʻzgaradi. Bundan tashqari 2024-yildan shifrlar tizimi qayta raqamlangan: bir xil sakkiz raqamli kod 2023-yilda va 2024-yilda turli yoʻnalishni bildiradi. Shuning uchun 2021–2023-yillar uchun biz kodga emas, yoʻnalish nomiga tayanamiz, nomi moslashmagan qatorlarni esa taxmin qilmasdan chetda qoldiramiz.

Maʼlumot manbasi qaysi?

Davlat test markazi (UzBMB) eʼlon qilgan qabul yakunlari arxivi. Rasmiy maʼlumot — mandat.uzbmb.uz. Bu sahifa mustaqil axborot portaliga tegishli, hujjat qabul qilmaydi.

O'zbek tilida

Bu sahifa rasmiy organ sahifasi emas: biz hujjat qabul qilmaymiz va qabul natijalariga taʼsir qilmaymiz.

Arxiv raqamlari maʼlumot uchun berilgan. Rasmiy oʻtish ballari — mandat.uzbmb.uz va oliygohlarning saytlarida.