Молодёжь Узбекистана Информационный портал
Mustaqil axborot portali. Sayt O‘zbekiston Yoshlar ittifoqining rasmiy sayti emas, tashkilot nomidan ish yuritmaydi va ariza qabul qilmaydi. Независимый справочник, не официальный сайт организации. O portale Konfidensiallik Aloqa
OK Oila kodeksi — rasmiy matnQonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, lex.uz Rasmiy manba
Oila kodeksi oʻzbek tilida — lex.uz Toʻliq matn, modda boʻyicha havolalar va tahrirlar tarixi bilan
Biz yuridik xizmat koʻrsatmaymiz va hujjat rasmiylashtirmaymiz — bu maʼlumot sahifasi. Kodeks matni oʻzgarib turadi: aniq modda kerak boʻlsa, uni lex.uz dagi amaldagi tahrirda oʻqing.
Rasmiy matn ikki manzilda: oʻzbek tilida lex.uz/uz/docs/104720, rus tilida lex.uz/ru/docs/104723. Boshqa saytlardagi nusxalar eskirgan tahrir boʻlishi mumkin.

Qisqa javob: Oila kodeksi — 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan va 1998-yil 1-sentyabrdan amalda boʻlgan qonun hujjati. U 8 boʻlim, 30 bob va 238 moddadan iborat hamda nikoh, er-xotin mol-mulki, nikoh shartnomasi, ajratish, bolalar huquqi, aliment va FHDYo yozuvlarini tartibga soladi. Matnga doimiy oʻzgartirish kiritiladi: lex.uz dagi eng oxirgi tahrir sanasi — 2026-yil 12-sentyabr.

Tezkor javoblar

📜

Qabul qilingan

1998-yil 30-aprel, kuchga kirgan 1998-yil 1-sentyabrdan.

📑

Hajmi

8 boʻlim, 30 bob, 238 modda.

📅

Oxirgi tahrir

lex.uz roʻyxatiga koʻra 2026-yil 12-sentyabr.

💍

Nikoh yoshi

18 yil, hokim bir yilga kamaytirishi mumkin (15-modda).

🏠

Mol-mulk

Nikoh davridagisi umumiy birgalikdagi mulk, ulushlar teng (23 va 28-moddalar).

💰

Aliment

1/4, 1/3 yoki 1/2 daromad, bolaga eng kam ish haqining 26,5 foizidan kam emas (99-modda).

Kodeks qanday tuzilgan

Kerakli moddani tez topish uchun avval boʻlimni aniqlash qulay. Boʻlimlar quyidagicha.

I boʻlim. Umumiy qoidalar (1-12-moddalar)

Qonunchilik vazifalari, ayol va erkakning teng huquqliligi, oilani muhofaza qilish, koʻp bolali oilalarni ijtimoiy muhofaza qilish, mahalliy urf-odatlarning qoʻllanilishi, oilaviy huquqlarni himoya qilish va daʼvo muddati.

II boʻlim. Nikoh (13-56-moddalar)

Olti bob: nikoh tuzish tartibi va shartlari, er-xotinning shaxsiy huquqlari, mulkiy huquq va majburiyatlari, mol-mulkning shartnomaviy tartibi (nikoh shartnomasi), nikohning tugatilishi, nikohning haqiqiy emasligi.

III boʻlim. Qon-qarindoshlik va nasl-nasab (57-64-moddalar)

Qarindoshlik va qudachilik, bolaning nasl-nasabini belgilash, otalikni sud tartibida aniqlash va otalikka (onalikka) qarshi daʼvo.

IV boʻlim. Ota-ona va voyaga yetmagan bolalar (65-95-moddalar)

Bolaning oilada yashash, ota-ona bilan muloqot qilish, himoyalanish va fikrini bildirish huquqi; ota-onaning tarbiya va taʼlim majburiyatlari; ota-ona huquqidan mahrum qilish va uni cheklash; ota-ona va bolalarning mulkiy munosabatlari.

V boʻlim. Aliment majburiyatlari (96-147-moddalar)

Besh bob: ota-ona va bolalarning aliment huquqi, er-xotin va sobiq er-xotinning aliment majburiyatlari, qarindoshlar majburiyatlari, aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuv, aliment toʻlash va undirish tartibi.

VI boʻlim. Bolalarni muqobil joylashtirish (148-200-moddalar)

Yetim va ota-ona qaramogʻidan mahrum bolalarni aniqlash va joylashtirish, farzandlikka olish, vasiylik va homiylik.

VII boʻlim. FHDYo yozuvlari (201-233-moddalar)

Fuqarolik holati dalolatnomalari: tugʻilish, nikoh tuzish, nikohdan ajratish, oʻlim yozuvlari, familiya, ism va otasining ismini oʻzgartirish, yozuvlarni tiklash va bekor qilish.

VIII boʻlim. Chet el fuqarolari (234-238-moddalar)

Chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning oilaviy munosabatlardagi huquqlari, Oʻzbekiston hududidan tashqarida tuzilgan nikohlarni tan olish, ajratish, farzandlikka olish.

Rasmiy matn, tahrirlar va PDF

Kodeksning rasmiy matni Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasida — lex.uz saytida. Ikki tilda ochiladi: oʻzbek tilida lex.uz/uz/docs/104720, rus tilida lex.uz/ru/docs/104723. Sahifa boshida toʻliq mundarija bor, modda nomiga bosilsa matnga oʻtadi.

Sahifa yuqorisida hujjat tahrirlari sanalari roʻyxati turadi. 2026-yilda uchta sana bor: 2-iyul, 14-avgust va 12-sentyabr — oxirgisi joriy tahrir. Modda yonida «Oldingi tahrirga havola» yozuvi koʻrinsa, demak shu moddaga oʻzgartirish kiritilgan va eski variantni ham koʻrish mumkin.

lex.uz da tayyor PDF fayl yoʻq. PDF kerak boʻlsa, brauzerda Ctrl+P bosib «PDF ga saqlash» ni tanlang — shunda saqlangan faylda sana ham qoladi. Internetdagi «Oila kodeksi PDF» fayllarining koʻpi bir necha yil oldingi tahrir: ulardan aliment miqdori yoki nikoh yoshi kabi oʻzgargan normalarni olish xato.

Nikoh: yoshi, tartibi va tibbiy koʻrik

13

13-modda

Nikoh FHDYo organlarida tuziladi. Diniy marosim boʻyicha tuzilgan nikohning huquqiy ahamiyati yoʻq. Qayd etish ariza berilgan kundan bir oy oʻtgach, ikki tomonning shaxsan hozirligida.

14

14-modda

Nikoh tuzishning ixtiyoriyligi: majburlab tuzilgan nikoh sud tomonidan haqiqiy emas deb topiladi (53-modda).

15

15-modda

Nikoh yoshi — 18 yil. Uzrli sabab va alohida hollarda tuman yoki shahar hokimi bir yildan oshmagan muddatga kamaytirishi mumkin.

16

16-modda

Nikoh tuzishga monelik qiladigan holatlar: mavjud nikoh, yaqin qarindoshlik, muomalaga layoqatsizlik.

17

17-modda

Tibbiy koʻrik davlat sogʻliqni saqlash muassasalarida bepul. Hajmi VM ning 2003-yil 25-avgustdagi 365-son qarori bilan belgilangan.

20

20-modda

Familiya tanlash huquqi: umumiy familiya olish yoki oʻz familiyasida qolish.

Nikoh guvohnomasi 215-moddada, nikoh qayd etish uchun topshiriladigan hujjatlar 213-moddada, nikoh qayd etiladigan joy va vaqt 212-moddada koʻrsatilgan.

Er-xotin mol-mulki: qaysi modda nimani belgilaydi

23-modda. Umumiy birgalikdagi mulk

Nikoh davrida orttirilgan mol-mulk, shuningdek nikohdan oldin umumiy mablagʻ hisobidan olingani — umumiy birgalikdagi mulk, qonun yoki nikoh shartnomasida boshqacha qoida boʻlmasa. Uy ishlari bilan shugʻullangan tomon ham teng huquqli.

24-modda. Egalik, foydalanish va tasarruf

Huquqlar teng. Bir tomon umumiy mol-mulkni tasarruf etayotganda ikkinchi tomonning roziligi bilan ish koʻrayotgani taxmin qilinadi. Oʻz nomiga rasmiylashtirilgan umumiy koʻchmas mulkni tasarruf etish uchun esa ikkinchi tomonning notarial tasdiqlangan roziligi kerak.

25-modda. Har bir turmush oʻrtogʻining mulki

Nikohdan oldin tegishli boʻlgan, nikoh davrida hadya, meros yoki boshqa tekin bitim boʻyicha olingan mol-mulk — oʻz mulki. Lekin umumiy mablagʻ yoki ikkinchi tomonning mehnati hisobidan qiymati sezilarli oshirilgan boʻlsa (kapital taʼmir, rekonstruksiya), sud uni birgalikdagi mulk deb topishi mumkin.

26-modda. Shaxsiy foydalanish buyumlari

Kiyim-kechak va shunga oʻxshash buyumlar umumiy mablagʻdan olingan boʻlsa ham ulardan foydalangan tomonning xususiy mulki. Istisno — zeb-ziynat buyumlari va boshqa hashamat buyumlari.

27-modda. Umumiy mol-mulkni boʻlish

Boʻlish nikoh davrida ham, u bekor qilingandan keyin ham mumkin. Kelishuv boʻyicha boʻlinadi, istasalar notarial tasdiqlanadi; nizo boʻlsa — sud. Bolalar uchun olingan buyumlar boʻlinmaydi va bolalar yashayotgan tomonga kompensatsiyasiz oʻtadi. Nikohi bekor qilinganlar uchun daʼvo muddati — uch yil.

28-modda. Ulushlarni belgilash

Ulushlar teng, nikoh shartnomasida boshqacha belgilanmagan boʻlsa. Sud bolalar manfaati yoki eʼtiborga loyiq sabab bilan tenglikdan chetga chiqishi mumkin. Umumiy qarzlar ulushlarga mutanosib boʻlinadi.

29-36-moddalar. Nikoh shartnomasi

6-bob butunlay shartnomaviy tartibga bagʻishlangan: taʼrif, tuzish va kuchga kirish, mazmun va taqiqlar, oʻzgartirish va bekor qilish, haqiqiy emas deb topish, haq undirish, kreditorlarga xabar berish majburiyati. Batafsil: nikoh shartnomasi sahifasi.

Nikohdan ajratish: sud va FHDYo

38-moddaning qoidasi oddiy: ajratish sud tartibida, faqat 42 va 43-moddalardagi hollarda FHDYo da.

42

42-modda. FHDYo, oʻzaro rozilik bilan

Er-xotinning ajratishga oʻzaro roziligi bor va umumiy voyaga yetmagan bolalari yoʻq boʻlsa. Taʼminot yoki mol-mulkni boʻlish boʻyicha nizo boʻlsa, sudga murojaat qilinadi.

43

43-modda. FHDYo, bir tomon arizasi bilan

Bolalar bor-yoʻqligidan qatʼi nazar, agar ikkinchi tomon bedarak yoʻqolgan, ruhiy kasallik sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki kamida uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan boʻlsa.

41

41-modda. Sudning asosi

Nikoh sud er-xotinning keyingi birga hayoti va oilani saqlash imkonsiz boʻlganini aniqlasa bekor qilinadi.

39

39-modda. Erga taqiq

Er xotinining roziligisiz xotini homilador boʻlgan vaqtda va bola tugʻilganidan keyin bir yil davomida ajratish ishini qoʻzgʻata olmaydi.

44

44-modda. Sud nimani hal qiladi

Ajratish toʻgʻrisida qaror chiqarayotganda sud bolalar, taʼminot va mol-mulk masalalarini ham hal qiladi.

47

47-modda. Qachon tugaydi

Nikohning tugash payti: sud tartibida ajratilganda — qaror qonuniy kuchga kirgan paytdan.

Aliment: miqdorlari va tartibi

Aliment kodeksning eng katta boʻlimi — V boʻlim, 96-147-moddalar.

96

96-modda

Ota-onalar voyaga yetmagan bolalarini taʼminlashi shart. Ixtiyoriy bajarmaganlardan aliment sud qarori yoki sud buyrugʻi bilan undiriladi. 14 yoshga toʻlgan bola va vasiylik organi ham daʼvo qoʻzgʻatishga haqli.

99

99-modda

Bir bolaga daromadning toʻrtdan biri, ikki bolaga uchdan biri, uch va undan ortigʻiga yarmi. Har bir bolaga eng kam ish haqining 26,5 foizidan kam boʻlmasligi shart — 2026-yilda kamida 360 400 soʻm.

103

103-modda

Bolalarni taʼminlash boʻyicha qoʻshimcha xarajatlar: alohida holatlarda ular ham undiriladi.

117

117-119-moddalar

Er-xotinning oʻzaro taʼminlash majburiyati va ajratishdan keyin sobiq turmush oʻrtogʻining taʼminot olish huquqi, sud tartibida undiriladigan miqdor.

130

17-bob

Aliment toʻlash toʻgʻrisidagi kelishuv (130-134-moddalar) — sudga bormasdan yozma kelishuv tuzish yoʻli. Uni notarial tasdiqlash uchun davlat boji olinmaydi.

116

116-modda

Aliment toʻlashdan bosh tortish uchun javobgarlik. Qarzdorlikni undirish 139 va 140-moddalarda.

Bolalar uchun davlat nafaqalari esa Oila kodeksi bilan emas, alohida qoidalar bilan belgilanadi — miqdorlar va ariza tartibi bolalar nafaqasi sahifasida.

Bolalar huquqi, farzandlikka olish va vasiylik

IV boʻlim bolaning shaxsiy huquqlaridan boshlanadi: oilada yashash va tarbiyalanish (65-modda), ota-ona va qarindoshlar bilan muloqot (66-modda), himoyalanish (67-modda), oʻz fikrini bildirish (68-modda), ism, otasining ismi va familiyaga ega boʻlish (69-modda).

Ota-onaning huquq va majburiyatlari 71-78-moddalarda, ota-ona huquqidan mahrum qilish 79-82-moddalarda, huquqni cheklash 83-86-moddalarda, bolaning hayoti yoki sogʻligʻiga bevosita xavf tugʻilganda uni olib qoʻyish 87-moddada.

VI boʻlimda farzandlikka olish (20-bob, 151-moddadan boshlab: kim farzandlikka oluvchi boʻlishi mumkin, farzandlikka olish sirini saqlash, roziliklar) va vasiylik hamda homiylik (21-bob) tartibga solingan.

FHDYo yozuvlari: tugʻilish, nikoh, ajratish, oʻzgartirish

VII boʻlim fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etishga bagʻishlangan — bu hujjatlar bilan ishlaganda eng koʻp kerak boʻladigan qism.

👶

Tugʻilish

205-211-moddalar: qayd etish tartibi va muddatlari, topshiriladigan hujjatlar, ota-onani yozish, otalik bir vaqtda belgilanganda qayd etish.

💍

Nikoh

212-217-moddalar: qayd etish joyi va vaqti, hujjatlar, familiya tanlash, nikoh guvohnomasi, alohida hollar.

💨

Ajratish

218-222-moddalar: oʻzaro rozilik bilan va bir tomon arizasi bilan qayd etish, familiyalar, guvohnoma va hujjatlardagi belgilar.

🗑

Oʻlim

223-225-moddalar: qayd etish tartibi, alohida hollar, topshiriladigan hujjatlar.

📝

Ism oʻzgartirish

226-227-moddalar: familiya, ism va otasining ismini oʻzgartirish boʻyicha arizani koʻrish tartibi va oqibatlari.

🔄

Tuzatish va tiklash

228-233-moddalar: dalolatnoma yozuvlarini oʻzgartirish, tuzatish, toʻldirish, tiklash va bekor qilish.

Ariza va hujjat shakllari boʻyicha bizda alohida sahifalar bor: ariza namunalari va hujjat konstruktori.

Подробно по-русски

Что такое Семейный кодекс Узбекистана и какая редакция действует

Семейный кодекс Республики Узбекистан принят 30 апреля 1998 года и введён в действие с 1 сентября 1998 года. Он состоит из 8 разделов, 30 глав и 238 статей и регулирует брак, имущественные отношения супругов, брачный договор, расторжение брака, права детей, алименты, формы устройства детей, оставшихся без попечения родителей, регистрацию актов гражданского состояния и семейные отношения с участием иностранцев.

Текст меняется часто. В списке редакций на lex.uz только за 2026 год три даты — 2 июля, 14 августа и 12 сентября; последняя и есть действующая редакция. Поэтому любую конкретную статью имеет смысл читать на официальном сайте, а не в скачанном когда-то файле.

Официальные адреса: узбекский текст — lex.uz/uz/docs/104720, русский — lex.uz/ru/docs/104723. Готового PDF на lex.uz нет: если нужен файл, страницу печатают в PDF через Ctrl+P.

Брак: возраст, порядок, медобследование

Брачный возраст для мужчин и женщин — восемнадцать лет (статья 15, в редакции закона ЗРУ-558 от 28.08.2019). При уважительных причинах и в исключительных случаях — беременность, рождение ребёнка, эмансипация несовершеннолетнего — хоким района или города по месту государственной регистрации брака может снизить брачный возраст, но не более чем на один год.

Брак заключается в органах ЗАГС; брак, заключённый по религиозному обряду, правового значения не имеет (статья 13). Регистрация производится при личном присутствии обоих по истечении месяца со дня подачи заявления; при уважительных причинах срок сокращают, при особых обстоятельствах (беременность, рождение ребёнка, болезнь одной из сторон) брак может быть заключён в день подачи заявления.

Медицинское обследование вступающих в брак проводится в учреждениях государственной системы здравоохранения бесплатно; объём и порядок установлены Положением, утверждённым постановлением Кабинета Министров № 365 от 25.08.2003. Для лиц старше пятидесяти лет и при особых обстоятельствах обследование проводится с их согласия (статья 17).

Имущество супругов и брачный договор

Имущество, нажитое в браке, а также приобретённое до регистрации на общие средства будущих супругов, — общая совместная собственность (статья 23), если законом или брачным договором не предусмотрено иное. Сюда входят доходы от труда, предпринимательства и интеллектуальной деятельности, пенсии и пособия без целевого назначения, купленные на общие доходы движимые и недвижимые вещи, ценные бумаги, вклады и доли в капитале — независимо от того, на чьё имя оформлено. Супруг, занятый домашним хозяйством или не имевший дохода по уважительным причинам, имеет равные права.

Имущество до брака, а также полученное в дар или по наследству — собственность этого супруга (статья 25), но может быть признано совместным при значительном увеличении стоимости за счёт общих средств или труда другого супруга. Вещи индивидуального пользования — частная собственность того, кто ими пользовался, кроме драгоценностей и предметов роскоши (статья 26).

Раздел возможен и в браке, и после развода, по соглашению (по желанию — нотариальному) либо через суд; доли признаются равными, если брачным договором не установлено иное, а общие долги распределяются пропорционально долям (статьи 27 и 28). К требованиям о разделе после расторжения брака применяется трёхлетний срок исковой давности. Договорному режиму имущества посвящена глава 6 — статьи 29-36; подробный разбор на отдельной странице: брачный договор.

Важная практическая норма из статьи 24: для сделки по распоряжению общим недвижимым имуществом, оформленным на имя одного из супругов, требуется нотариально удостоверенное согласие другого супруга.

Расторжение брака и алименты

По общему правилу развод происходит в судебном порядке, а через ЗАГС — только в случаях статей 42 и 43 (статья 38). Статья 42: взаимное согласие супругов, не имеющих общих несовершеннолетних детей. Статья 43: по заявлению одного из супругов независимо от наличия детей, если другой признан судом безвестно отсутствующим, признан недееспособным вследствие психического расстройства или осуждён к лишению свободы на срок не менее трёх лет. При споре о детях, разделе общего имущества или содержании нуждающегося нетрудоспособного супруга дело идёт в суд.

Суд расторгает брак, если установит, что дальнейшая совместная жизнь супругов и сохранение семьи стали невозможными (статья 41). Отдельное ограничение для мужа: без согласия жены он не может возбуждать дело о расторжении брака во время её беременности и в течение года после рождения ребёнка (статья 39).

Алименты на несовершеннолетних детей при отсутствии соглашения взыскиваются судом в размере одной четверти на одного ребёнка, одной трети на двух, половины заработка и иного дохода на трёх и более; размер может быть уменьшен или увеличен судом с учётом материального и семейного положения сторон. При этом на каждого ребёнка алименты не могут быть меньше 26,5 процента минимального размера оплаты труда (статья 99) — при МРОТ 1 360 000 сум это минимум 360 400 сум. Альтернатива суду — соглашение об уплате алиментов (глава 17), за нотариальное удостоверение которого госпошлина не взимается.

Государственные пособия на детей Семейным кодексом не устанавливаются — это отдельная нормативная база. Размеры и порядок подачи заявления собраны на странице детские пособия, а размеры МРОТ и БРВ, от которых считаются минимумы, — на странице МРОТ и БРВ.

Ko'p beriladigan savollar

Oila kodeksi qachon qabul qilingan va hozir qaysi tahriri amalda?
Kodeks 1998-yil 30-aprelda qabul qilingan va 1998-yil 1-sentyabrdan kuchga kirgan. Matnga shundan beri koʻp marta oʻzgartirish kiritilgan: lex.uz dagi tahrirlar roʻyxatida eng oxirgi sana — 2026-yil 12-sentyabr, 2026-yilning oʻzida yana 2-iyul va 14-avgust tahrirlari ham bor. Shuning uchun aniq modda kerak boʻlganda uni rasmiy saytdagi amaldagi tahrirda oʻqish kerak.
Kodeks nechta moddadan iborat?
Oila kodeksi 8 boʻlim, 30 bob va 238 moddadan iborat. Oxirgi modda — 238-modda, chet davlat oila huquqi normalarining mazmunini aniqlash haqida.
Oila kodeksi PDF faylini qayerdan yuklab olaman?
lex.uz da alohida PDF fayl yoʻq — kodeks veb-sahifa koʻrinishida beriladi. PDF kerak boʻlsa, sahifani brauzerda Ctrl+P bilan bosib chiqarishga yuborib, «PDF ga saqlash» ni tanlang. Internetda topilgan tayyor PDF nusxalardan ehtiyot boʻling: ularning koʻpi bir necha yil oldingi tahrir va keyingi oʻzgartirishlarni hisobga olmaydi.
Nikoh yoshi necha yil?
15-moddaga koʻra erkaklar va ayollar uchun nikoh yoshi — 18 yil (bu norma 2019-yil 28-avgustdagi ZRU-558 qonuni tahririda). Uzrli sabab boʻlgan alohida hollarda — homiladorlik, bolaning tugʻilishi, voyaga yetmaganni toʻliq muomalaga layoqatli deb eʼlon qilish — nikoh davlat roʻyxatiga olinadigan joydagi tuman yoki shahar hokimi nikoh yoshini bir yildan oshmagan muddatga kamaytirishi mumkin.
Nikoh qayerda tuziladi va diniy nikoh hisobga olinadimi?
13-moddaga koʻra nikoh fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish organlarida (FHDYo) tuziladi. Diniy marosim boʻyicha tuzilgan nikohning huquqiy ahamiyati yoʻq — yaʼni nikoh toʻyi yoki diniy marosim mol-mulk va nafaqa masalalarida huquq bermaydi. Nikoh FHDYo ga ariza berilgan kundan bir oy oʻtgach, ikki tomonning shaxsan hozirligida qayd etiladi; uzrli sabab boʻlsa muddat qisqartirilishi, alohida holatlarda (homiladorlik, bolaning tugʻilishi, bir tomonning kasalligi) ariza berilgan kunning oʻzida qayd etilishi mumkin.
Tibbiy koʻrik majburiymi va pulli emasmi?
17-moddaga koʻra nikohlanuvchi shaxslar davlat sogʻliqni saqlash tizimi muassasalarida tibbiy koʻrikdan bepul oʻtadi. Koʻrikning hajmi va tartibi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi (2003-yil 25-avgustdagi 365-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom). Ellik yoshdan oshgan shaxslar hamda 13-moddaning beshinchi qismida koʻrsatilgan alohida holatlarda koʻrik ularning roziligi bilan oʻtkaziladi.
Nikoh davrida olingan mol-mulk kimga tegishli?
23-moddaga koʻra nikoh davrida orttirilgan mol-mulk, shuningdek nikohdan oldin boʻlgʻusi er-xotinning umumiy mablagʻlari hisobidan olingan mol-mulk ularning umumiy birgalikdagi mulki hisoblanadi — qonun yoki nikoh shartnomasida boshqacha qoida boʻlmasa. Bunga ish haqi, tadbirkorlik va intellektual faoliyat daromadlari, pensiya va nafaqalar, ular hisobidan olingan koʻchar va koʻchmas mulk, qimmatli qogʻozlar, omonat va kompaniyadagi ulush kiradi — kimning nomiga olinganidan qatʼi nazar. Uy ishlari bilan shugʻullangan yoki uzrli sabab bilan daromadi boʻlmagan tomon ham umumiy mulkka teng huquqli.
Ajratishda mol-mulk qanday boʻlinadi?
28-moddaga koʻra boʻlishda er-xotinning ulushlari teng deb tan olinadi — nikoh shartnomasida boshqacha belgilanmagan boʻlsa. Sud voyaga yetmagan bolalar manfaatini yoki bir tomonning eʼtiborga loyiq manfaatini hisobga olib tenglik qoidasidan chetga chiqishi mumkin, masalan ikkinchi tomon uzrsiz sabab bilan daromad topmagan yoki umumiy mol-mulkni oila manfaatiga zarar yetkazib sarflagan boʻlsa. Umumiy qarzlar ulushlarga mutanosib boʻlinadi. Nikohi bekor qilingan er-xotinning boʻlish talabiga uch yillik daʼvo muddati qoʻllaniladi (27-modda).
Nikohdan FHDYo da ajralish mumkinmi?
38-moddaga koʻra nikohdan ajratish sud tartibida amalga oshiriladi, FHDYo da esa faqat 42 va 43-moddalarda koʻrsatilgan hollarda. 42-modda: er-xotinning oʻzaro roziligi bor va umumiy voyaga yetmagan bolalari yoʻq. 43-modda: bir tomonning arizasi bilan, agar ikkinchi tomon sud tomonidan bedarak yoʻqolgan deb topilgan, ruhiy kasallik sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki jinoyat uchun kamida uch yil muddatga ozodlikdan mahrum etilgan boʻlsa. Bolalar, mol-mulkni boʻlish yoki muhtoj mehnatga layoqatsiz turmush oʻrtogʻini taʼminlash boʻyicha nizo boʻlsa, ish sudga oʻtadi.
Er xotini homilador boʻlganda ajralish daʼvosini qoʻyishi mumkinmi?
39-moddaga koʻra yoʻq: er xotinining roziligisiz xotini homilador boʻlgan vaqtda va bola tugʻilganidan keyin bir yil davomida nikohdan ajratish toʻgʻrisida ish qoʻzgʻatish huquqiga ega emas.
Aliment qancha boʻladi?
99-moddaga koʻra ota-onalar oʻrtasida kelishuv boʻlmasa, aliment sud tomonidan quyidagi miqdorda undiriladi: bir bolaga — oylik daromadning toʻrtdan biri, ikki bolaga — uchdan biri, uch va undan ortiq bolaga — yarmi. Sud tomonlarning moddiy va oilaviy ahvolini hisobga olib bu miqdorni kamaytirishi yoki oshirishi mumkin. Shu bilan birga har bir bolaga undiriladigan aliment eng kam ish haqining 26,5 foizidan kam boʻlmasligi kerak — 2026-yilda eng kam ish haqi 1 360 000 soʻm boʻlgani uchun bu bolaga kamida 360 400 soʻm degani.
Nikoh shartnomasi kodeksning qaysi qismida?
6-bob — «Er va xotin mol-mulkining shartnomaviy tartibi», 29-36-moddalar: taʼrif, tuzish, mazmun, oʻzgartirish va bekor qilish, haqiqiy emas deb topish, haq undirish va kreditorlar huquqlarining kafolatlari. Shartnoma yozma tuziladi va notarial tasdiqlanadi, davlat boji olinmaydi. Batafsil tahlil alohida sahifada: nikoh shartnomasi.

Muhokama

Maqola mavzusi boʻyicha savol bering yoki oʻz tajribangizni yozing. Javobni shu yerda beramiz.

Izoh qoldirish

Izoh tekshiruvdan keyin chiqadi. Maqola mavzusiga oid savollar va shaxsiy tajriba eʼlon qilinadi; reklama, begona havolalar hamda login, parol va SMS kodlarini soʻrash oʻchiriladi. Portal mustaqil: bu yerda ariza qabul qilinmaydi. Email majburiy emas, u eʼlon qilinmaydi va faqat shaxsiy javob uchun kerak. Ism va matn majburiy.