Qisqa javob
JSHSHIR — Oʻzbekiston Respublikasidagi har bir jismoniy shaxsga beriladigan 14 xonali yakka raqam. U shaxsni tasdiqlash uchun davlat, bank, ijtimoiy va boshqa xizmatlarda ishlatiladi, bir marta beriladi va umr boʻyi oʻzgarmaydi.
Nechta raqam
JSHSHIR qatʼiy 14 xonali. Hujjatdagi qatorda ortiqcha raqamlar koʻrinsa, aynan 14 raqam sanab olinadi.
Bir marta
Raqam bir marta beriladi. Pasport almashtirilsa hujjat raqami oʻzgaradi, JSHSHIR esa oʻzgarmaydi.
Narxi
Maʼlumotnoma bepul, hujjat talab etilmaydi, xizmat avtomatik bajariladi.
Eng tez yoʻl
my.soliq saytidagi «JSHSHIRingizni aniqlang» xizmati hisobga kirmasdan ishlaydi: seriya, raqam va tugʻilgan sana yetarli.
Agar sizga raqam emas, rasmiy hujjat kerak boʻlsa — my.gov.uz portalidagi «Jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami haqida maʼlumotnoma olish» xizmatiga oʻting.
JSHSHIR nima va u nima uchun kerak
JSHSHIR — «jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami» iborasining qisqartmasi. Rus tilida xuddi shu raqam PINFL deb yuritiladi, yaʼni ikki qisqartma bitta raqamni bildiradi.
Raqam shaxsni aniqlashning asosiy kaliti sifatida ishlaydi. Ism-sharif takrorlanishi mumkin, pasport raqami hujjat yangilanganda oʻzgaradi, JSHSHIR esa yagona va oʻzgarmas boʻlib qoladi. Shu sababli davlat axborot tizimlari odamni aynan shu raqam boʻyicha bogʻlaydi.
JSHSHIR quyidagi hollarda soʻraladi:
- davlat xizmatlariga elektron ariza berishda;
- OneID va MyID orqali shaxsni tasdiqlashda;
- bank hisobi ochish va toʻlov hujjatlarini toʻldirishda;
- ijtimoiy nafaqa va subsidiya tayinlashda;
- mehnat shartnomasi va elektron mehnat daftarchasida;
- taʼlim tizimlarida — shartnoma, grant va natijalarni bogʻlashda;
- soliq hisobi va yakka tartibdagi tadbirkorlik faoliyatida;
- notarial hujjatlar va shartnomalarni rasmiylashtirishda.
Jamgʻarib borilayotgan pensiya badallari ham shu raqamga bogʻlanadi — INPS jamgʻarmasini tekshirish JSHSHIR orqali amalga oshiriladi.
14 raqamning tuzilishi
JSHSHIR tasodifiy raqamlar ketma-ketligi emas: u besh qismdan tashkil topadi. Tuzilish 1996-yilda Vazirlar Mahkamasining 200-son qarori bilan belgilangan. Oʻsha qaror 2022-yil 13-aprelda kuchini yoʻqotgan, ammo allaqachon berilgan raqamlarning ichki tartibi oʻzgarmagan.
| Oʻrni | Nechta raqam | Nimani bildiradi |
|---|---|---|
| 1-raqam | 1 | Jins va tugʻilgan asr koʻrsatkichi |
| 2–7-raqamlar | 6 | Tugʻilgan sana KKOOYY tartibida: kun, oy, yilning oxirgi ikki raqami |
| 8–10-raqamlar | 3 | Tuman yoki shahar kodi |
| 11–13-raqamlar | 3 | Shu kunda tugʻilgan va shu hududda hujjat olgan fuqarolar orasidagi tartib raqami |
| 14-raqam | 1 | Nazorat raqami — oldingi raqamlar asosida hisoblanadi |
Birinchi raqam: jins va tugʻilgan asr
Eng koʻp savol tugʻdiradigan qism — birinchi raqam. U ikki maʼlumotni bir vaqtda beradi:
| Birinchi raqam | Jins | Tugʻilgan davr |
|---|---|---|
| 1 | Erkak | 1800–1899 |
| 2 | Ayol | 1800–1899 |
| 3 | Erkak | 1900–1999 |
| 4 | Ayol | 1900–1999 |
| 5 | Erkak | 2000–2099 |
| 6 | Ayol | 2000–2099 |
Shu sababli bugungi maktab oʻquvchilari va talabalarning JSHSHIRi koʻpincha 5 yoki 6 bilan boshlanadi, ota-onalarida esa 3 yoki 4 bilan.
Tugʻilgan sana raqamning ichida KKOOYY tartibida yozilgani uchun 2–7-raqamlarni hujjatdagi sana bilan solishtirib, raqam toʻgʻri koʻchirilganini oʻzingiz tekshirib koʻrsangiz boʻladi.
JSHSHIR hujjatlarda qayerda yozilgan
Koʻp hollarda raqamni hech qayerdan soʻrash kerak emas — u qoʻlingizdagi hujjatda allaqachon bor.
ID-karta
Kartaning orqa tomonida, «Shaxsiy raqami / Personal number» yozuvi ostida. Shuningdek pastdan birinchi qatorning oʻng qismida ham 14 raqam takrorlanadi.
Pasport
Asosiy maʼlumotlar sahifasida, oʻng pastki burchakda. Oʻsha qatordagi oxirgi ikki raqam JSHSHIRga kirmaydi, shuning uchun aynan 14 raqamni sanab olish kerak.
Tugʻilganlik guvohnomasi
2022-yildan keyin berilgan guvohnomalarda bola JSHSHIRi koʻrsatiladi.
Bank va toʻlov ilovalari
Baʼzi ilovalar foydalanuvchi maʼlumotlari boʻlimida JSHSHIRni koʻrsatadi. Bu tez eslab olish uchun qulay, rasmiy hujjat sifatida esa maʼlumotnoma olinadi.
Hujjat nusxasini yoki JSHSHIRni suhbat, guruh yoki eʼlon ostida qoldirmang. Bu raqam shaxsga doir maʼlumot boʻlib, boshqa maʼlumotlar bilan birga firibgarlik uchun ishlatilishi mumkin.
Oʻz JSHSHIRini onlayn aniqlash
Hujjat qoʻlda boʻlmasa, raqamni bir necha rasmiy xizmat orqali aniqlash mumkin. Ular quyidagicha farqlanadi:
| Xizmat | Nima kerak | Natija |
|---|---|---|
| my.soliq — «JSHSHIRingizni aniqlang» | Pasport yoki ID-karta seriyasi va raqami, tugʻilgan sana. Hisobga kirish shart emas. | Ekranda 14 raqam |
| my.gov.uz profili | OneID hisobi bilan kirish | Profilda raqam, «Mening oilam» boʻlimida oila aʼzolarining raqamlari |
| my.gov.uz maʼlumotnoma xizmati | OneID hisobi bilan kirish | Rasmiy maʼlumotnoma, bepul |
| OneID | Hisobga kirish | Profil maʼlumotlarida raqam |
| MyID | Ilova va biometrik tasdiqlash | Ilova profilida raqam |
| Bank yoki toʻlov ilovasi | Ilovaga kirish | Foydalanuvchi maʼlumotlarida raqam |
Eng kam shartli yoʻl — birinchi qatordagi soliq xizmati: u hisob ochishni talab qilmaydi va faqat hujjat maʼlumotlari asosida javob beradi. Portalga kirishning umumiy tartibi my.soliq.uz ga kirish va my.gov.uz ga kirish sahifalarida batafsil yozilgan.
Pasport seriyasi va raqamini faqat rasmiy manzillarda kiriting. Qidiruv natijalarida «JSHSHIRni tekshirish» deb chiqadigan notanish saytlar davlat resursi emas.
JSHSHIR haqida maʼlumotnoma olish
Baʼzi hollarda raqamni ogʻzaki aytish yetarli boʻlmaydi: bank, sud yoki ish beruvchi rasmiy hujjat soʻraydi. Buning uchun alohida davlat xizmati bor.
| Koʻrsatkich | Qiymat |
|---|---|
| Xizmat nomi | Jismoniy shaxsning shaxsiy identifikatsiya raqami haqida maʼlumotnoma olish |
| Xizmatni koʻrsatuvchi | Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markazi |
| Kimlar uchun | Jismoniy shaxslar |
| Talab qilinadigan hujjatlar | Talab etilmaydi |
| Narxi | Bepul |
| Bajarilish muddati | Avtomatik tarzda, bir necha daqiqada |
| Natija | JSHSHIR koʻrsatilgan maʼlumotnoma |
| Asos | Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 177-son qarori |
Xizmat avtomatik toifaga kiradi: ariza inson tomonidan koʻrib chiqilmaydi, maʼlumotlar davlat axborot tizimlaridan olinadi. Shu sababli hujjat yigʻish yoki navbat kutish talab etilmaydi.
Hujjatni boshqa arizalarga ilova qilish kerak boʻlsa, tayyor shablonlar hujjat konstruktorida va ariza namunalarida mavjud.
JSHSHIR va STIR: farqi nimada
Avval jismoniy shaxslarda ham alohida soliq raqami — STIR (ruscha ИНН) boʻlgan. Keyinchalik bu ikkilanish bekor qilindi.
| Sana | Oʻzgarish |
|---|---|
| 2021-yil 1-iyul | Jismoniy shaxslarning soliq hisobi JSHSHIR asosida yuritila boshlandi, ularga alohida STIR berish toʻxtatildi |
| 2022-yil 9-aprel | Markaziy bank talabiga koʻra aholining toʻlov hujjatlarida STIR oʻrniga JSHSHIR koʻrsatiladi |
| 2022-yil 12-aprel | Vazirlar Mahkamasining 177-son qarori JSHSHIRni belgilash va berishning yangi tartibini tasdiqladi |
| 2022-yil 1-iyun | Xizmatni koʻrsatish Davlat personallashtirish markaziga yuklatildi |
Yuridik shaxslar — korxonalar va tashkilotlar — STIRdan foydalanishda davom etadi. Yaʼni hujjatda «STIR» deb yozilgan katak boʻlsa va u tashkilotga tegishli boʻlsa, unda korxona raqami koʻrsatiladi. Jismoniy shaxs oʻz oʻrniga JSHSHIRni yozadi.
2022-yil 12-apreldagi 177-son qaror elektron ariza shaklini joriy qildi va raqam berilishi mumkin boʻlgan shaxslar doirasini kengaytirdi: xorijliklar, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar va xorijda yashayotgan vatandoshlar ham kiritildi.
Chaqaloqlar va yangi hujjatlar
Ilgari JSHSHIR 16 yoshda pasport olinganda berilardi. Hozirgi tartibda raqam ancha oldin shakllanadi.
Tugʻilganlik roʻyxatga olinganda
Oʻzbekistonda tugʻilgan bola JSHSHIRi tugʻilganlik davlat roʻyxatidan oʻtkazilayotganda beriladi.
ID-karta berilganda
Xorijlik fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarga raqam ID-karta rasmiylashtirilganda beriladi.
Biometrik hujjat olinganda
Chet elga chiqish uchun biometrik hujjat tayyorlanayotganda ham raqam shakllantiriladi.
Xorijdagi vatandoshlar
Xorijda yashayotgan vatandoshlar va chet elda turgan xorijlik fuqarolar uchun ham raqam berish imkoniyati mavjud.
Bolaga tegishli raqamni ota-ona my.gov.uz profilidagi «Mening oilam» boʻlimida koʻradi. Bu raqam bolalar nafaqasi va boshqa ijtimoiy toʻlovlarga ariza berishda kerak boʻladi — tartib bolalar nafaqasi sahifasida yozilgan.
Xorijlik fuqarolar uchun
Oʻzbekistonda ishlash, oʻqish yoki xizmatlardan foydalanish uchun xorijlik fuqaroga ham JSHSHIR kerak boʻladi. Uni olishning uch yoʻli bor.
| Yoʻl | Qayerda | Hujjatlar |
|---|---|---|
| Oʻzbekistondan tashqarida | Oʻzbekiston elchixonasi yoki konsulligi — shaxsan yoki vakil orqali | Amaldagi pasport; vakil orqali boʻlsa — ishonchnoma |
| Oʻzbekiston ichida | Davlat xizmatlari markazi — eng tez yoʻl | Amaldagi pasport |
| Doimiy yashash uchun hujjat olayotganda | Migratsiya va fuqarolikni roʻyxatga olish boʻlimi | Pasport va vaqtinchalik roʻyxatga olish haqidagi hujjat |
Ariza 2–4 ish kuni ichida koʻrib chiqiladi. Yaqin Davlat xizmatlari markazining manzili va telefoni hududlar boʻyicha roʻyxatda keltirilgan.
Xavfsizlik: raqamni kimga berish mumkin
JSHSHIR parol emas, lekin u shaxsga doir maʼlumot. Oʻzi bilan hisobni ochib bermaydi, boshqa maʼlumotlar bilan birikkanda esa zarar keltirishi mumkin.
- Rasmiy hollarda berish normal. Bank, ish beruvchi, notarius, taʼlim muassasasi va davlat organi raqamni soʻrashga haqli.
- SMS va qoʻngʻiroqlarga ishonmang. Davlat organlari telefon orqali JSHSHIR bilan birga karta raqami yoki bir martalik kodni soʻramaydi.
- Ism boʻyicha qidirish xizmati mavjud emas. Boshqa odamning raqamini ism-sharifi boʻyicha qaytaradigan rasmiy xizmat yoʻq. Bunday vaʼda — firibgarlik yoki maʼlumot yigʻish belgisi.
- Hujjat suratini tarqatmang. Pasport yoki ID-karta surati JSHSHIR, sana va hujjat raqamini bir yoʻla ochib beradi.
- Faqat rasmiy manzillar. Seriya va raqamni kiritish talab qilinsa, manzil qatorini tekshiring.
Agar raqamingiz sizdan soʻralmagan hujjatda yoki eʼlonda paydo boʻlsa, bu maʼlumot tarqalgani belgisi. Huquqiy maslahat uchun elektron huquqshunos xizmatidan foydalanish mumkin.
Tez uchraydigan muammolar
| Holat | Sababi | Nima qilish kerak |
|---|---|---|
| my.soliq xizmati raqamni topmadi | Eski hujjat maʼlumotlari kiritilgan yoki sana koʻrinishi notoʻgʻri | Amaldagi hujjat — koʻpincha ID-karta — seriyasi va raqamini kiriting, sanani talab qilingan koʻrinishda yozing |
| Hujjatdagi qatorda 14 dan koʻp raqam bor | Pasportda JSHSHIR yonida qoʻshimcha belgilar chop etiladi | Chapdan 14 raqamni sanang; oxirgi ikki raqam JSHSHIRga kirmaydi |
| Turli bazalarda ikki xil raqam | Hujjatlar nomuvofiqligi yoki eski yozuv yangilanmagan | Asl hujjat bilan Davlat xizmatlari markaziga murojaat qiling |
| Raqamdagi tugʻilgan sana xato | Fuqarolik holati yozuvidagi xatolik raqamga koʻchgan | Avval yozuvni tuzatish kerak, shundan keyin raqam qayta shakllantiriladi |
| Jins koʻrsatkichi toʻgʻri kelmaydi | Birinchi raqam jins va asrni birga kodlaydi, shuning uchun notoʻgʻri koʻchirilgan raqam shunday koʻrinadi | Raqamni hujjat bilan solishtiring; farq boʻlsa markazga murojaat qiling |
| JSHSHIR umuman yoʻq | Shaxs xorijda tugʻilgan yoki hech qachon Oʻzbekiston hujjatini olmagan | Davlat xizmatlari markazi yoki konsullik orqali ariza bering |
| Maʼlumotnoma olinmayapti | OneID hisobidagi maʼlumotlar hujjat bilan mos emas | OneID profilini yangilang, soʻng xizmatni qayta ishga tushiring |
| Oila aʼzosining raqami koʻrinmaydi | Oilaviy bogʻlanish bazada rasmiylashtirilmagan | Fuqarolik holati yozuvlarini tekshirish uchun markazga murojaat qiling |
Qayerga murojaat qilish
| Masala | Manzil |
|---|---|
| Maʼlumotnoma olish | my.gov.uz — maʼlumotnoma xizmati |
| Raqamni tez aniqlash | my.soliq — JSHSHIRingizni aniqlang |
| Hisob ochish va kirish | OneID |
| Masofaviy tasdiqlash | MyID |
| Hujjat va yozuvlarni tuzatish | Davlat xizmatlari markazlari roʻyxati |
Xizmatni koʻrsatuvchi organ — Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat personallashtirish markazi. Hujjatlarni tuzatish va shaxsan murojaat qilish yashash joyidagi Davlat xizmatlari markazi orqali amalga oshiriladi.
По-русски: коротко о ПИНФЛ
ПИНФЛ (узб. JSHSHIR) — персональный идентификационный номер физического лица, состоящий из 14 цифр. Он присваивается один раз и не меняется в течение жизни.
| Позиция | Значение |
|---|---|
| 1-я цифра | Пол и век рождения: 3 — мужчина 1900–1999, 4 — женщина 1900–1999, 5 — мужчина 2000–2099, 6 — женщина 2000–2099 |
| 2–7 | Дата рождения в формате ДДММГГ |
| 8–10 | Код района или города |
| 11–13 | Порядковый номер |
| 14 | Контрольная цифра |
Где посмотреть номер: на обратной стороне ID-карты под надписью «Shaxsiy raqami / Personal number», в паспорте — на странице с основными данными в правом нижнем углу, а также в свидетельстве о рождении, выданном после 2022 года.
Как узнать онлайн: сервис «JSHSHIRingizni aniqlang» на my.soliq работает без входа в кабинет — достаточно серии и номера документа и даты рождения. Официальную справку бесплатно выдаёт портал my.gov.uz; услугу оказывает Государственный центр персонализации при Кабинете Министров.
Отдельный ИНН физическим лицам не выдаётся с 1 июля 2021 года, а с 9 апреля 2022 года в платёжных документах населения указывается ПИНФЛ. Юридические лица продолжают использовать ИНН.
Полная версия материала по-русски — там же разбор введённого номера: пол, век и дата рождения, записанные в цифрах.