Молодёжь Узбекистана Информационный портал
Harbiy xizmat turlari Qonun 436-II, 12.12.2002 Tushuntirish sahifasi
Qonun matni (lex.uz) Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida
Maʼlumot 03.01.2025 tahriridan (15.11.2026 da tekshirildi). Pul badali miqdori va yigʻin tartibi alohida Prezident nizomida — mudofaa ishlari boʻlimidan aniqlang.

Oʻzbekistonda harbiy xizmatning toʻrt turi bor: muddatli harbiy xizmat (12 oy, 18-27 yoshli erkaklar), safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmat (oylik yigʻin va pul badali, 27 yoshgacha), kontrakt boʻyicha xizmat (ixtiyoriy, dastlabki kontrakt 5 yil) va xizmatni oʻtaganlar uchun rezervchilar xizmati. Bu — «Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida»gi Qonunning (12.12.2002, 436-II, tahrir 03.01.2025) 4-8-moddalari. Quyida taqqoslash, kechiktirish va ozod qilish asoslari va qaysi tur sizga toʻgʻri kelishini koʻrsatadigan soʻrovnoma.

4 tur: taqqoslash

MuddatliSafarbarlik rezerviKontraktRezervchilar
Kim18-27 yoshli yaroqli erkaklarYaroqli, kechiktirish/ozod qilish huquqi yoʻq, lekin safga chaqirilmaganlarIxtiyoriy, harbiy xizmatni kasb qilib tanlaganlarHaqiqiy yoki rezerv xizmatini oʻtaganlar
Muddat12 oyOylik yigʻinDastlabki kontrakt 5 yilHarbiy yigʻinlar (32-modda)
Pul—Mudofaa vazirligi maxsus hisobvaragʻiga badalPul taʼminoti—
Yosh chegarasi27 gacha27 ga toʻlgunga qadarKirishda 30 yoki 40 gacha; xizmatda 45-60—
KeyinRezervgaQurolli Kuchlar rezervigaYangi kontrakt bilan uzaytirish mumkinUrush yoki tahdidda safga
Modda4, 567, 24, 268

Muddatli harbiy xizmat

Chaqiruv yoshidagi fuqarolarning oddiy askar va serjant lavozimlaridagi, shuningdek ilgari harbiy xizmatni oʻtamagan ofitserlarning majburiy xizmati. Muddati — 12 oy. Chaqiruvni tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimi huzuridagi butlash komissiyasi, viloyat yigʻish punktidagi harbiy-tibbiy komissiya va viloyat mudofaa ishlari boshqarmasi huzuridagi Rahbariyat kengashi oʻtkazadi. Har bir chaqiriluvchi majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtadi.

40 yoshgacha boʻlgan, hech qaysi xizmatni oʻtamagan va kechiktirish asosi yoʻq zaxiradagi ofitserlar mudofaa vazirining buyrugʻi bilan ofitser lavozimlarida muddatli xizmatga chaqirilishi mumkin (23-modda).

Safarbarlik chaqiruvi rezervi

SavolQonunda (6-modda)
Kim olinadiYaroqli (cheklovlar bilan yaroqli ham), kechiktirish va ozod qilish huquqi yoʻq, navbatdagi chaqiruvda safga chaqirilmaganlar
Qanday oʻtadiHududiy prinsipda oylik yigʻinlar
Pul badaliMudofaa vazirligining maxsus hisobvaragʻiga; miqdori va tartibi — Prezident tasdiqlaydigan nizomda
Yosh27 yoshga toʻlgunga qadar olinadi
KeyinOylik yigʻinni oʻtaganlar Qurolli Kuchlar rezerviga oʻtkaziladi; har yilgi yigʻinlarga jalb etilishi, favqulodda holat yoki tajovuzda haqiqiy xizmatga chaqirilishi mumkin

Badal mablagʻlari yigʻinlar xarajatlariga va muddatli harbiy xizmatchilarni taʼminlashga yoʻnaltiriladi. IIO xizmatiga kirishda erkaklardan talab qilinadigan harbiy xizmat shartiga safarbarlik rezervidagi xizmat ham kiradi — IIV talablari.

Kontrakt boʻyicha xizmat: kim va necha yoshda

Kim (24-modda)YoshLavozim
Harbiy xizmatga majburlar va ayollar, muddatli xizmatni oʻtaganlar30 gachaOddiy askar, serjant
Ilgari kontraktda xizmat qilgan oddiy askar va serjantlar40 gachaOddiy askar, serjant
Muddatli yoki rezerv xizmatini oʻtagan, oliy maʼlumotlilar30 gachaOddiy askar, serjant, ofitser
Oliy harbiy taʼlimga kiruvchilar17-23 (harbiylar 18-25; OTM talabalari 26 gacha)Kursant
Rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar40 gachaOfitser

Dastlabki kontrakt 5 yilga tuziladi; oliy harbiy taʼlim kursantlari bilan esa oʻqish davriga, keyin ofitser sifatida kamida 5 yil xizmat qilish sharti bilan. Xizmatda boʻlish chegarasi: kontraktdagi oddiy askar, serjant va kichik ofitserlar — 45 yosh, katta ofitserlar — 50, polkovniklar — 55, generallar — 60 (26-modda).

Kechiktirish va ozod qilish

AsosNatijaModda
Ota-onasi mehnatga qobiliyatsiz, boshqa voyaga yetgan oʻgʻil yoʻqKechiktirish (rozilik bilan chaqirilishi mumkin)21
Yolgʻiz ona/otaning 16 yoshgacha 2+ farzandi, boshqa oʻgʻil yoʻqKechiktirish21
Chaqiruv kuni aka-ukasidan biri muddatli xizmatdaKechiktirish21
Onasiz tarbiyalanayotgan voyaga yetmagan farzand; I-II guruh nogiron xotin va 2+ farzandKechiktirish21
Sogʻliq yoki oʻqishni davom ettirishKechiktirish (hududiy komissiya qarori)21
Sogʻligʻiga koʻra yaroqsizOzod22
Aka-uka yoki opa-singil harbiy xizmatda halok boʻlgan/vafot etganOzod (rozilik bilan chaqirilishi mumkin)22
Roʻyxatdan oʻtgan diniy tashkilotda diniy rutbaOzod22
Jinoiy javobgarlikka tortilgan yoki sudlanganligi borChaqirilmaydi22

Soʻrovnoma: qaysi tur sizga tegishli

Beshta savolga javob bering — qonundagi shartlarga koʻra qaysi turlar sizga ochiq ekani chiqadi. Hech narsa saqlanmaydi.

Soʻrovnoma faqat qonundagi yosh va shartlarni tekshiradi. Yakuniy qarorni mudofaa ishlari boʻlimi huzuridagi komissiyalar chiqaradi.

Ko'p beriladigan savollar

Oʻzbekistonda harbiy xizmatning qanday turlari bor?
Qonunning 4-moddasida toʻrt tur: muddatli harbiy xizmat; safarbarlik chaqiruvi rezervidagi harbiy xizmat; kontrakt boʻyicha harbiy xizmat; Qurolli Kuchlar safida harbiy xizmatni oʻtagan rezervchilar xizmati. Qonunning 20-moddasida bulardan tashqari muqobil xizmatga chaqirish ham tilga olinadi — u harbiy xizmat turi emas va alohida tartibga ega.
Muddatli harbiy xizmat necha oy?
5-modda: kalendar hisobida 12 oy. Tinchlik davrida oddiy askar va serjant lavozimlariga 18 dan 27 yoshgacha, sogʻligʻiga koʻra yaroqli erkak fuqarolar chaqiriladi.
Safarbarlik chaqiruvi rezervi nima?
6-modda: harbiy xizmatga yaroqli (cheklovlar bilan yaroqli ham), kechiktirish yoki ozod etish huquqi yoʻq, lekin navbatdagi chaqiruvda safga chaqirilmagan yigitlar rezervga olinadi. Xizmat hududiy prinsipda oylik yigʻinlar tarzida oʻtadi va Mudofaa vazirligining maxsus hisobvaragʻiga pul badali toʻlanadi. Rezervga 27 yoshga toʻlgunga qadar olinadi; oylik yigʻinni oʻtaganlar Qurolli Kuchlar rezerviga oʻtkaziladi.
Safarbarlik rezervi uchun qancha toʻlanadi?
Qonun miqdorni yozmaydi: badal miqdori va toʻlash tartibi Prezident tasdiqlaydigan alohida nizom bilan belgilanadi (6-modda). Shuning uchun bu yerda raqam keltirilmagan — joriy miqdorni tuman mudofaa ishlari boʻlimi yoki rasmiy eʼlondan aniqlang.
Kontrakt boʻyicha xizmatga kim kira oladi?
24-modda: oddiy askar va serjant lavozimlariga 30 yoshgacha harbiy xizmatga majburlar va ayollar hamda muddatli xizmatni oʻtaganlar; ilgari kontraktda xizmat qilganlar — 40 yoshgacha; muddatli yoki rezerv xizmatini oʻtagan oliy maʼlumotlilar 30 yoshgacha — ofitser lavozimlariga ham; rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar 40 yoshgacha. Dastlabki kontrakt besh yilga tuziladi.
Ayollar harbiy xizmatga kira oladimi?
Muddatli xizmat va safarbarlik rezervi erkaklar uchun. Kontrakt boʻyicha oddiy askar va serjant lavozimlariga 24-modda 30 yoshgacha ayollarni ham nomlab koʻrsatadi.
Kim harbiy xizmatga chaqirilmaydi?
22-modda: tinchlik davrida sogʻligʻiga koʻra yaroqsizlar, yaqin qarindoshi (aka-uka, opa-singil) harbiy xizmatda halok boʻlgan yoki vafot etganlar (rozilik bilan chaqirilishi mumkin), roʻyxatdan oʻtgan diniy tashkilotda diniy rutba egalari ozod etiladi. Jinoiy javobgarlikka tortilgan, sudlanganligi tugallanmagan yoki olib tashlanmaganlar chaqirilmaydi.
Chaqiruvni kechiktirish qachon mumkin?
21-modda: oilaviy sharoit, sogʻliq va oʻqish sababli. Oilaviy asoslar: ota-onasi mehnatga qobiliyatsiz va ularni boqadigan boshqa voyaga yetgan oʻgʻil yoʻq; yolgʻiz ona yoki otaning 16 yoshgacha ikki va undan ortiq farzandi bor va boshqa oʻgʻil yoʻq; chaqiruv kuni aka-ukasidan biri muddatli xizmatda; onasiz tarbiyalanayotgan voyaga yetmagan farzandi bor; I-II guruh nogironligi boʻlgan xotini va ikki va undan ortiq voyaga yetmagan farzandi bor.
Xizmatga chaqirilganda ish joyim saqlanadimi?
25-modda: chaqirilgan yoki kirgan fuqaroga ish joyida ishdan boʻshatish nafaqasi toʻlanadi; harbiy roʻyxat va chaqiruv tadbirlari uchun zarur vaqtda ishdan yoki oʻqishdan ozod qilinadi va oʻrtacha ish haqi yoki stipendiya saqlanadi. Harbiy taʼlim muassasasiga kirish imtihonlari vaqtida lavozim va oʻrtacha ish haqi saqlanadi.