Oʻzbekistonda harbiy xizmatning toʻrt turi bor: muddatli harbiy xizmat (12 oy, 18-27 yoshli erkaklar), safarbarlik chaqiruvi rezervidagi xizmat (oylik yigʻin va pul badali, 27 yoshgacha), kontrakt boʻyicha xizmat (ixtiyoriy, dastlabki kontrakt 5 yil) va xizmatni oʻtaganlar uchun rezervchilar xizmati. Bu — «Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat toʻgʻrisida»gi Qonunning (12.12.2002, 436-II, tahrir 03.01.2025) 4-8-moddalari. Quyida taqqoslash, kechiktirish va ozod qilish asoslari va qaysi tur sizga toʻgʻri kelishini koʻrsatadigan soʻrovnoma.
4 tur: taqqoslash
| Muddatli | Safarbarlik rezervi | Kontrakt | Rezervchilar | |
|---|---|---|---|---|
| Kim | 18-27 yoshli yaroqli erkaklar | Yaroqli, kechiktirish/ozod qilish huquqi yoʻq, lekin safga chaqirilmaganlar | Ixtiyoriy, harbiy xizmatni kasb qilib tanlaganlar | Haqiqiy yoki rezerv xizmatini oʻtaganlar |
| Muddat | 12 oy | Oylik yigʻin | Dastlabki kontrakt 5 yil | Harbiy yigʻinlar (32-modda) |
| Pul | — | Mudofaa vazirligi maxsus hisobvaragʻiga badal | Pul taʼminoti | — |
| Yosh chegarasi | 27 gacha | 27 ga toʻlgunga qadar | Kirishda 30 yoki 40 gacha; xizmatda 45-60 | — |
| Keyin | Rezervga | Qurolli Kuchlar rezerviga | Yangi kontrakt bilan uzaytirish mumkin | Urush yoki tahdidda safga |
| Modda | 4, 5 | 6 | 7, 24, 26 | 8 |
Muddatli harbiy xizmat
Chaqiruv yoshidagi fuqarolarning oddiy askar va serjant lavozimlaridagi, shuningdek ilgari harbiy xizmatni oʻtamagan ofitserlarning majburiy xizmati. Muddati — 12 oy. Chaqiruvni tuman (shahar) mudofaa ishlari boʻlimi huzuridagi butlash komissiyasi, viloyat yigʻish punktidagi harbiy-tibbiy komissiya va viloyat mudofaa ishlari boshqarmasi huzuridagi Rahbariyat kengashi oʻtkazadi. Har bir chaqiriluvchi majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtadi.
40 yoshgacha boʻlgan, hech qaysi xizmatni oʻtamagan va kechiktirish asosi yoʻq zaxiradagi ofitserlar mudofaa vazirining buyrugʻi bilan ofitser lavozimlarida muddatli xizmatga chaqirilishi mumkin (23-modda).
Safarbarlik chaqiruvi rezervi
| Savol | Qonunda (6-modda) |
|---|---|
| Kim olinadi | Yaroqli (cheklovlar bilan yaroqli ham), kechiktirish va ozod qilish huquqi yoʻq, navbatdagi chaqiruvda safga chaqirilmaganlar |
| Qanday oʻtadi | Hududiy prinsipda oylik yigʻinlar |
| Pul badali | Mudofaa vazirligining maxsus hisobvaragʻiga; miqdori va tartibi — Prezident tasdiqlaydigan nizomda |
| Yosh | 27 yoshga toʻlgunga qadar olinadi |
| Keyin | Oylik yigʻinni oʻtaganlar Qurolli Kuchlar rezerviga oʻtkaziladi; har yilgi yigʻinlarga jalb etilishi, favqulodda holat yoki tajovuzda haqiqiy xizmatga chaqirilishi mumkin |
Badal mablagʻlari yigʻinlar xarajatlariga va muddatli harbiy xizmatchilarni taʼminlashga yoʻnaltiriladi. IIO xizmatiga kirishda erkaklardan talab qilinadigan harbiy xizmat shartiga safarbarlik rezervidagi xizmat ham kiradi — IIV talablari.
Kontrakt boʻyicha xizmat: kim va necha yoshda
| Kim (24-modda) | Yosh | Lavozim |
|---|---|---|
| Harbiy xizmatga majburlar va ayollar, muddatli xizmatni oʻtaganlar | 30 gacha | Oddiy askar, serjant |
| Ilgari kontraktda xizmat qilgan oddiy askar va serjantlar | 40 gacha | Oddiy askar, serjant |
| Muddatli yoki rezerv xizmatini oʻtagan, oliy maʼlumotlilar | 30 gacha | Oddiy askar, serjant, ofitser |
| Oliy harbiy taʼlimga kiruvchilar | 17-23 (harbiylar 18-25; OTM talabalari 26 gacha) | Kursant |
| Rezervdagi va zaxiradagi ofitserlar | 40 gacha | Ofitser |
Dastlabki kontrakt 5 yilga tuziladi; oliy harbiy taʼlim kursantlari bilan esa oʻqish davriga, keyin ofitser sifatida kamida 5 yil xizmat qilish sharti bilan. Xizmatda boʻlish chegarasi: kontraktdagi oddiy askar, serjant va kichik ofitserlar — 45 yosh, katta ofitserlar — 50, polkovniklar — 55, generallar — 60 (26-modda).
Kechiktirish va ozod qilish
| Asos | Natija | Modda |
|---|---|---|
| Ota-onasi mehnatga qobiliyatsiz, boshqa voyaga yetgan oʻgʻil yoʻq | Kechiktirish (rozilik bilan chaqirilishi mumkin) | 21 |
| Yolgʻiz ona/otaning 16 yoshgacha 2+ farzandi, boshqa oʻgʻil yoʻq | Kechiktirish | 21 |
| Chaqiruv kuni aka-ukasidan biri muddatli xizmatda | Kechiktirish | 21 |
| Onasiz tarbiyalanayotgan voyaga yetmagan farzand; I-II guruh nogiron xotin va 2+ farzand | Kechiktirish | 21 |
| Sogʻliq yoki oʻqishni davom ettirish | Kechiktirish (hududiy komissiya qarori) | 21 |
| Sogʻligʻiga koʻra yaroqsiz | Ozod | 22 |
| Aka-uka yoki opa-singil harbiy xizmatda halok boʻlgan/vafot etgan | Ozod (rozilik bilan chaqirilishi mumkin) | 22 |
| Roʻyxatdan oʻtgan diniy tashkilotda diniy rutba | Ozod | 22 |
| Jinoiy javobgarlikka tortilgan yoki sudlanganligi bor | Chaqirilmaydi | 22 |
Soʻrovnoma: qaysi tur sizga tegishli
Beshta savolga javob bering — qonundagi shartlarga koʻra qaysi turlar sizga ochiq ekani chiqadi. Hech narsa saqlanmaydi.
Soʻrovnoma faqat qonundagi yosh va shartlarni tekshiradi. Yakuniy qarorni mudofaa ishlari boʻlimi huzuridagi komissiyalar chiqaradi.