492-son emas, 150-son qaror matni — lex.uz
O'quv yurtiga boshqa shahardan kelgan talabaning aksariyati ijaraga uy qidiradi — va shu yerda savol tug'iladi: shartnomani ro'yxatdan o'tkazish kim zimmasida, buning talabaga qanday foydasi bor va ro'yxatga olinmagan shartnoma qanday xavf tug'diradi. Qisqa javob — bu uy egasining ishi, lekin natijasi to'g'ridan-to'g'ri talabaning cho'ntagiga ham ta'sir qiladi.
Qisqacha
Uy egasi ro'yxatdan o'tkazadi
Shartnomani soliq organida ro'yxatga qo'yish — ijaraga beruvchining majburiyati.
3 kun, bepul
Shartnoma tuzilgandan keyin 3 kun ichida, hech qanday to'lovsiz ro'yxatdan o'tkaziladi.
Talabaga ЭЦП kerak emas
Ijarachi sifatida talaba faqat shartnoma loyihasini tasdiqlashi kifoya qiladi.
Uy egasiga soliq imtiyozi
Talabaga uy ijaraga bergan shaxs bu daromaddan soliqdan ozod qilinadi.
Ba'zi talabaga qoplama
Muayyan toifadagi talabalarga ijara xarajatining bir qismi oyma-oy qoplanishi mumkin.
Jarima xavfi
Ro'yxatga olinmagan yoki yozma bo'lmagan shartnoma uy egasi uchun jarimaga olib kelishi mumkin.
E-IJARA nima va u nimaga kerak
E-IJARA — Davlat soliq qo'mitasining ijara.soliq.uz sayti orqali ishlaydigan xizmati, unda ko'chmas mulk (shu jumladan uy-joy) va transport vositalarini ijaraga berish shartnomalari soliq organida ro'yxatdan o'tkaziladi. Xizmat Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 2-apreldagi 150-son qaroriga asosan tasdiqlangan ma'muriy reglament doirasida ishlaydi.
Maqsad ikkita: birinchidan, ijara munosabatlarini "soyadan" chiqarib, soliq organiga ko'rinadigan qilish; ikkinchidan, ijarachiga (shu jumladan talabaga) yozma, rasman tasdiqlangan shartnoma orqali huquqiy himoya berish. Ro'yxatdan o'tgan shartnoma bo'lmasa, talabaning o'zi ham uyidan bexosdon chiqarib yuborilganda yoki pul masalasida huquqini isbotlashda qiynaladi.
| Yo'nalish | Amalda nimani bildiradi |
|---|---|
| Shartnomani ro'yxatga olish | Uy egasi tomonidan ijara.soliq.uz orqali, 3 kun ichida, bepul |
| Soliq imtiyozi | Talabaga uy ijaraga bergan shaxs daromad solig'idan ozod qilinadi |
| Ijara to'lovi qoplamasi | Muayyan toifadagi talabalar uchun oyma-oy qisman qoplama dasturi |
| Hujjatni tasdiqlash | Ro'yxatdan o'tgan shartnomani my.gov.uz orqali olish mumkin |
Kim ro'yxatdan o'tkazadi — uy egasi, talaba emas
Bu — ko'p talabani chalkashtiradigan nuqta: shartnomani soliq organida ro'yxatdan o'tkazish ijarachining emas, ijaraga beruvchining (uy egasining) vazifasi.
Uy egasi
ЭЦП bilan ijara.soliq.uz ga kiradi yoki "Soliq" mobil ilovasidan foydalanadi, shartnomani kiritadi va ro'yxatdan o'tkazadi.
Talaba (ijarachi)
ЭЦП kerak emas — ko'p holatda shartnoma loyihasini ko'rib, tasdiqlash kifoya.
Ota-ona yoki vakil
Agar talaba voyaga yetmagan yoki vakolat berilgan bo'lsa, shartnomada ota-ona yoki vakil qatnashishi mumkin.
Talaba uchun qanday imtiyozlar bor
Davlat talabalarning ijara masalasini alohida ajratib ko'rsatgan — bu yerda ikki alohida yordam bor, va ularni bir-biridan farqlash kerak.
| Uy egasiga soliq imtiyozi | Talabaga ijara qoplamasi | |
|---|---|---|
| Kimga beriladi | Talabaga uy ijaraga bergan jismoniy shaxsga | Muayyan toifadagi kunduzgi bo'lim talabasiga |
| Nima beradi | Ijara daromadidan soliq to'lamaslik | Oyma-oy ijara xarajatining bir qismi |
| Shart | Shartnoma ro'yxatdan o'tgan bo'lishi | Belgilangan toifaga kirish va ariza berish |
| Qayerga murojaat | Shartnomani ijara.soliq.uz orqali rasmiylashtirish | OTM dekanati yoki talabalar bilan ishlash bo'limi |
Ijara xarajatining bir qismini qoplash dasturi odatda ko'p bolali oiladan, kam ta'minlangan va ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan, yetim yoki ota-ona qaramog'idan mahrum, nogironligi bo'lgan ota-onalar farzandi bo'lgan, shuningdek faol va a'lochi talabalarni qamrab oladi. Qoplama miqdori va aniq shartlar vaqt o'tishi bilan yangilanib turadi, shuning uchun joriy yilgi ro'yxat va summalarni OTM ma'muriyatidan so'rab olish tavsiya etiladi.
Qanday ro'yxatdan o'tkaziladi
1. Yozma shartnoma tuziladi
Uy egasi va talaba (yoki uning vakili) orasida ijara shartnomasi yozma shaklda tuziladi.
2. Uy egasi ijara.soliq.uz ga kiradi
ЭЦП bilan saytga yoki "Soliq" mobil ilovasining talabalar uchun bo'limiga kiradi.
3. Ma'lumotlar kiritiladi
Manzil, muddat va to'lov summasi kiritilib, 3 kun ichida bepul ro'yxatdan o'tkaziladi.
4. Talaba tasdiqlaydi
Ijarachi tizimda shartnoma loyihasini ko'rib tasdiqlaydi, ЭЦП talab qilinmaydi.
5. Hujjat kerak bo'lsa — my.gov.uz
Ro'yxatdan o'tgan amaldagi shartnomani my.gov.uz orqali olib, dekanatga taqdim etish mumkin.
ijara.soliq.uz ga kirish va shaxsiy kabinet
Kabinet bilan ishlash — uy egasining vazifasi: shartnomani tizimga kiritadigan ham, keyin uni o'zgartiradigan ham o'sha. Rasmiy tavsifga ko'ra tizimga jismoniy yoki yuridik shaxsning elektron raqamli imzosi yoki token qurilmasi orqali kiriladi; talabalar bilan tuzilgan shartnomalar uchun «Soliq» mobil ilovasida alohida bo'lim ham bor.
| Qadam | Nima qilinadi |
|---|---|
| Saytni ochish | ijara.soliq.uz manzili ochiladi |
| Identifikatsiya | Elektron raqamli imzo yoki token qurilmasi orqali kirish |
| Shartnomalar ro'yxati | «Ijara shartnomalari ro'yxati» bo'limida barcha shartnomalar ko'rinadi |
| Qo'shimcha kelishuv | Summa yoki muddat o'zgarganda «Qo'shimcha kelishuv» orqali rasmiylashtiriladi |
| Hisobdan chiqarish | Shartnoma bekor qilinganda buni tizimda ham ko'rsatish kerak |
Kalit muddati o'tgan
Elektron imzo kaliti muddati tugagan bo'lsa, tizim kiritmaydi — kalitni yangilash kerak.
Sayt almashib ketgan
Ijara shartnomasi aynan ijara.soliq.uz da hisobga qo'yiladi; my.soliq.uz — umumiy elektron soliq xizmatlari portali.
e-ijara.uz — boshqa tizim
U davlat mulki va yer uchastkalarini ijaraga berish uchun: auksion, hokimiyat va kadastr bosqichlari bilan.
Jarima va javobgarlik
Ijara munosabatlarini rasmiylashtirmaslik faqat "qog'ozbozlik"ni oshirib qo'ymaydi — bu uy egasi uchun moliyaviy xavf, talaba uchun esa huquqiy himoyasizlik degani.
| Holat | Oqibati |
|---|---|
| Yozma shartnomasiz uyni ijaraga berish | Uy egasi uchun 5 dan 10 bazaviy hisoblash miqdorigacha jarima (ochiq manbalarga ko'ra) |
| Yozma shartnoma bor, lekin soliq organida ro'yxatdan o'tmagan | Uy egasi uchun xuddi shunday miqdordagi jarima xavfi |
| Shartnoma ro'yxatdan o'tmagan | Talaba soliq imtiyozi va ijara qoplamasidan foydalana olmaydi |
Muhokama
Maqola mavzusi boʻyicha savol bering yoki oʻz tajribangizni yozing. Javobni shu yerda beramiz.