Eng kam ish haqi va BHM ko'pincha bitta so'z — "minimal miqdor" deb ataladi, aslida bu vazifasi boshqa-boshqa ikki miqdor. Eng kam ish haqi oylik to'lovning quyi chegarasini belgilaydi, BHM esa o'lchov birligi: qonunchilik unda jarimalar, bojlar, yig'imlar va chegaraviy qiymatlarni ifodalaydi. 2026-yil 1-sentabrdan eng kam ish haqi 1 360 000 so'mga, BHM 440 000 so'mga teng. Quyida amaldagi miqdorlar, qayta hisoblash kalkulyatori va har bir miqdor qayerda qo'llanishi.
Qisqacha
Ish haqi 1 360 000 so'm
2026-yil 1-sentabrdan oylik to'lovning quyi chegarasi.
BHM 440 000 so'm
Jarima, boj va yig'imlar uchun hisob birligi.
Vazifasi boshqa
Ish haqi mehnat munosabatlarida, BHM qolgan barcha hisob-kitoblarda.
Farmon bilan o'zgaradi
Amaldagi miqdorlar 2026-yil 23-iyundagi UP-115 farmoni bilan belgilangan.
Sana bo'yicha hisob
O'tgan davr to'lovi o'sha davrdagi BHM bo'yicha hisoblanadi.
Pensiya bazasi alohida
Pensiya bazaviy miqdori 504 000 so'm, eng kam iste'mol xarajatlari 715 000 so'm.
Hozir qancha
Eng kam ish haqi va BHM miqdorlari Prezidentning 2026-yil 23-iyundagi UP-115 farmoni bilan belgilangan. Shu farmon bilan budjet tashkilotlari xodimlarining oyliklari va stipendiyalar 2026-yil 1-sentabrdan 7 foizga, pensiyalar, nafaqalar va Ijtimoiy reestrdagi oilalarga to'lovlar 2026-yil 1-iyuldan 7 foizga oshirilgan.
BHM nima
Bazaviy hisoblash miqdori — qonunchilik pul summalarini ifodalaydigan shartli birlik. Me'yoriy hujjatlarda stavka so'mda emas, BHM soni bilan yoziladi: "1,5 BHM", "o'n BHM", "BHMning ulushi". So'mdagi summa esa amaldagi miqdorga ko'paytirish orqali chiqadi.
Bunday tuzilmaning ma'nosi amaliy. Qonunlardagi so'mdagi summalarni har bir oshirishda tahrirlashga to'g'ri kelardi, BHMga bog'lash esa bitta miqdorni farmon bilan o'zgartirish imkonini beradi — barcha stavkalar o'zi qayta hisoblanadi. Shundan sizga bitta qoida kelib chiqadi: to'lov summasini yodda saqlamaslik, har safar amaldagi BHMdan qayta hisoblash kerak.
2019-yil 1-sentabrgacha ikki vazifani bitta miqdor — eng kam ish haqi bajargan. Keyin u eng kam ish haqi va BHMga ajratildi, chunki oylik minimumining oshishi jarima va bojlarni avtomatik ravishda oshirib yuborardi.
Eng kam ish haqi nima
Eng kam ish haqi — to'liq ish vaqti normasida oylik to'lovning quyi chegarasi. Bu mehnat munosabatlari miqdori: to'liq ishlangan oy uchun to'liq shtatda hisoblangan to'lov undan past bo'lishi mumkin emas.
To'liqsiz ish vaqtida yoki yarim shtatda to'lov ishlangan vaqtga mutanosib hisoblanadi. Bunda hisoblangan summa eng kam ish haqidan kam chiqishi mumkin va bu qoidabuzarlik emas: minimum to'liq normaga nisbatan saqlangan bo'ladi.
| Belgisi | Eng kam ish haqi | BHM |
|---|---|---|
| Miqdori 01.09.2026 dan | 1 360 000 so'm | 440 000 so'm |
| Vazifasi | Ish haqi minimumi | To'lovlar o'lchov birligi |
| Qayerda uchraydi | Mehnat munosabatlari | Jarima, boj, yig'im, chegara |
| Jarimaga ta'siri | Yo'q | Bor |
| Kim belgilaydi | Prezident farmoni | Prezident farmoni |
BHM kalkulyatori
Summani olish uchun BHM sonini kiriting, yoki qancha BHM bo'lishini bilish uchun so'mdagi summani kiriting. O'tgan davr to'lovini hisoblayotgan bo'lsangiz, BHM miqdorini o'zgartirish mumkin.
Hisob ma'lumot uchun. BHMdagi stavkani va uning qo'llanish sanasini idora yoki tashkilot havola qilgan me'yoriy hujjatdan ko'ring.
BHM qayerda qo'llanadi
Ro'yxat to'liq emas, lekin u qo'llanish xarakterini ko'rsatadi: bular qonun chiqaruvchi avtomatik indeksatsiya qilishni istagan to'lov va chegaralar.
| Qayerda | Stavka namunasi | BHM 440 000 bo'lganda, so'm |
|---|---|---|
| Bojxona rasmiylashtiruvi | Tovar qiymati 10 000–20 000 $ bo'lganda 1,5 BHM | 660 000 so'm |
| Avto olib kirishda utilizatsiya yig'imi | Dvigatel 1000–2000 sm³, 3 yilgacha — 120 BHM | 52 800 000 so'm |
| Qarz shartnomasining yozma shakli | Chegara — o'n BHM | 4 400 000 so'm |
| Jarimalar va davlat bojlari | BHMda va uning ulushlarida beriladi | Stavkaga bog'liq |
| Davlat xizmatlari to'lovi | BHM ulushi bilan beriladi | Stavkaga bog'liq |
Birinchi ikki satr miqyos uchun yaxshi mo'ljal: bitta BHM ko'paytiruvchisi ham nisbatan kichik rasmiylashtiruv yig'imini, ham o'n millionlab so'mlik to'lovni beradi. Shuning uchun stavkani o'qiyotganda "BHM" so'zi oldidagi sonning o'ziga emas, u qaysi to'lovga tegishli ekaniga ham qarash kerak.
Pensiya va iste'mol miqdorlari
Eng kam ish haqi va BHM yonida yana ikki miqdor amal qiladi, ular ko'pincha aralashtirib yuboriladi. Vazifasi o'ziga xos, o'zgarish sanasi ham BHM sanasiga to'g'ri kelmasligi mumkin.
| Miqdor | Nimani bildiradi | Miqdori | Qaysi sanadan |
|---|---|---|---|
| Pensiya bazaviy miqdori | Pensiyalarni hisoblash uchun bazaviy miqdor | 504 000 so'm | 2026-yil 1-iyul |
| Eng kam iste'mol xarajatlari | Bir kishiga oyiga eng kam iste'mol to'plami qiymati | 715 000 so'm | Amaldagi davr |
Birinchisi pensiya hisobida qatnashadi, ikkinchisi ijtimoiy statistikada va muhtojlikni baholashda ishlatiladi. Ularning hech biri BHM o'rnini bosmaydi: hujjatda stavka BHMda ko'rsatilgan bo'lsa, o'rniga aynan 440 000 so'mni qo'yish kerak.
Yillar bo'yicha dinamika
Jadval tarix uchun emas, o'tgan davrlar hisob-kitobi uchun kerak: to'lov tegishli sanada amalda bo'lgan miqdor bo'yicha hisoblanadi.
| Qaysi sanadan | Eng kam ish haqi | BHM |
|---|---|---|
| 2026-yil 1-sentabr | 1 360 000 so'm | 440 000 so'm |
| 2025-yil 1-avgust | 1 271 000 so'm | 412 000 so'm |
| 2024-yil 1-oktabr | 1 155 000 so'm | 375 000 so'm |
| 2023-yil 1-dekabr | 1 050 000 so'm | 340 000 so'm |
| 2022-yil 1-iyun | 920 000 so'm | 300 000 so'm |
Oshirishning qat'iy sanasi yo'q: oxirgi besh davrda o'zgarishlar iyun, dekabr, oktabr, avgust va sentabrga to'g'ri kelgan. Bu ham miqdorni hisoblashdan oldin tekshirish, miqdor yil boshidan o'zgaradi deb o'ylamaslik uchun yana bir sabab.
Hisob-kitob misollari
| Vazifa | Hisob | Natija |
|---|---|---|
| 1,5 BHM yig'imi | 1,5 × 440 000 | 660 000 so'm |
| 2,5 BHM yig'imi | 2,5 × 440 000 | 1 100 000 so'm |
| Qarzning yozma shakli chegarasi | 10 × 440 000 | 4 400 000 so'm |
| 120 BHM utilizatsiya yig'imi | 120 × 440 000 | 52 800 000 so'm |
| 880 000 so'mlik to'lov BHMda | 880 000 ÷ 440 000 | 2 BHM |
| Shu 1,5 BHM yig'imi 2026-yil iyulda | 1,5 × 412 000 | 618 000 so'm |
Oxirgi satr sanadagi xatoning narxini ko'rsatadi: bitta 1,5 BHM yig'imi qaysi miqdor qo'llanishiga qarab 42 000 so'mga farq qiladi. Yirik stavkalarda tafovut mutanosib ravishda kattaroq: 120 BHM 3 360 000 so'mlik farq beradi.
Tez-tez uchraydigan xatolar
BHM o'rniga eng kam ish haqini qo'yadilar. Miqdorlar uch barobardan ko'proq farq qiladi, shuning uchun tanlovdagi xato to'lovni darhol oshirib yuboradi: 1,5 ish haqi 660 000 o'rniga 2 040 000 so'm chiqardi.
To'lov summasini so'mda yodda saqlaydilar. Me'yoriy hujjatda stavka BHMda berilgan, miqdor oshganda summa o'zgaradi. O'tgan yildagi summa stavkaga endi to'g'ri kelmaydi.
O'tgan davr to'lovini yangi miqdor bo'yicha hisoblaydilar. 2026-yil 1-sentabrdan oldin yuzaga kelgan majburiyatlar uchun BHM 412 000 so'm qo'llanadi.
Pensiya bazaviy miqdorini BHM bilan aralashtiradilar. 504 000 so'm pensiyalarni hisoblashda qo'llanadi, boj va yig'imlarni hisoblashda emas.
Oshirishni 1-yanvardan kutadilar. Qat'iy kalendar yo'q: oxirgi o'zgarishlar iyun, dekabr, oktabr, avgust va sentabrga to'g'ri kelgan.
Eng kam ish haqi jarimaga ta'sir qiladi deb o'ylaydilar. Jarimalar BHMda ifodalangan va ish haqining oshishi ularni o'zgartirmaydi. 2019-yilda miqdorlar aynan shu uchun ajratilgan.
По-русски
С 1 сентября 2026 года минимальный размер оплаты труда в Узбекистане составляет 1 360 000 сум, а базовая расчётная величина — 440 000 сум. Обе величины установлены указом президента УП-115 от 23 июня 2026 года.
Различие в назначении: МРОТ задаёт нижнюю границу месячной оплаты труда, а БРВ служит единицей измерения для штрафов, государственных пошлин, сборов и пороговых значений. Повышение МРОТ не меняет размеры штрафов, потому что они выражены в БРВ.
Платёж за прошлый период считается по размеру БРВ, действовавшему на соответствующую дату: с 1 августа 2025 года это 412 000 сум. Отдельно действуют базовая величина для исчисления пенсий 504 000 сум и минимальный размер потребительских расходов 715 000 сум в месяц.
Полная версия на русском языке с конвертером и таблицей динамики размещена на отдельной странице — воспользуйтесь переключателем языка в заголовке.