Sanalar va ro'yxatdan o'tish ·Ballar va imtiyozlar ·Natijalarni tekshirish
Fizika — energetika, mashinasozlik, qurilish, aviatsiya, radiotexnika va ko'p IT yo'nalishlarining fani. Fizikaning imtihondagi o'ziga xosligi shunda: topshiriqlar bilimni emas, birlik va formulani to'g'ri ishlatishni tekshiradi. Shu sababli ball ko'pincha mavzuni bilmaganidan emas, santimetrni metrga o'tkazmaganidan yo'qoladi. Quyida bo'limlar, shkala va mock test.
Tezkor javoblar
Chegara — 46 ball
Undan past natijada sertifikat berilmaydi, yuqorisida C dan A+ gacha daraja.
3 yil amal qiladi
10-sinfda topshirib qo'yish mumkin.
Eng og'ir bo'lim
Mexanika: topshiriqlarning asosiy qismi shundan keladi.
Birliklar
SI ga o'tkazishni birinchi qadamda bajaring — xatoning yarmi shu yerda.
Grafiklar
Tezlik-vaqt va kuchlanish-tok grafiklari doimo uchraydi.
Qayta topshirish
Cheklov yo'q, yuqori daraja saqlanadi.
Imtihonga qanday bo'limlar kiradi
Bo'limlar va ularning og'irligi fan spetsifikatsiyasida tasdiqlanadi. Quyida maktab kursining an'anaviy ravishda imtihonga kiradigan bo'limlari va ball qayerda yo'qolishi.
| Bo'lim | Nima so'raladi | Qayerda ball yo'qoladi |
|---|---|---|
| Kinematika | Tezlik, tezlanish, erkin tushish, grafiklar | Grafik o'qlarining birligiga qaramaslik |
| Dinamika | Nyuton qonunlari, ishqalanish, og'irlik kuchi | Kuchlar sxemasi chizilmaydi |
| Saqlanish qonunlari | Impuls, ish, quvvat, kinetik va potensial energiya | Energiya va quvvat formulalari almashtiriladi |
| Statika va suyuqliklar | Muvozanat, bosim, Arximed kuchi, Paskal qonuni | Botgan hajm bilan jism hajmi aralashtiriladi |
| Molekulyar fizika va issiqlik | Ideal gaz, izojarayonlar, issiqlik miqdori, agregat o'tishlar | Temperatura kelvinga o'tkazilmaydi |
| Elektrostatika | Kulon qonuni, maydon, potensial, kondensator | Masofa kvadratini hisobga olmaslik |
| Doimiy tok | Om qonuni, qarshiliklar ulanishi, quvvat, Joul-Lents | Ketma-ket va parallel ulanish formulalari |
| Magnit maydon va tebranishlar | Amper kuchi, induksiya, tebranish va to'lqinlar | Yo'nalish qoidalari (chap va o'ng qo'l) |
| Optika va atom fizikasi | Qaytish va sinish, linzalar, fotoeffekt, yadro reaksiyalari | Linza formulasidagi ishoralar |
Amaliy xulosa: fizikada tayyorgarlikning birinchi qadami — formulalar daftari emas, birliklar daftari. Har bir kattalik yonida uning SI dagi birligi yozilgan ro'yxat tuzilsa, masalaning birinchi qadami avtomatlashadi va eng ko'p uchraydigan xato yo'qoladi.
Mock test: 10 topshiriq, ball hisobi bilan
Taymer birinchi javobdan boshlanadi, tekshirish avtomatik, izoh har bir topshiriq ostida ochiladi. Og'irliklar: oson — 1 ball, o'rtacha — 2 ball, murakkab — 3 ball. Maksimal ball — 17. Hisobni qoralamada bajaring.
Hamma topshiriqda javob belgilang: bo'sh qoldirilgani nol ball.
-
Nyutonning ikkinchi qonuni qanday ifodalanadi?1 ball
F = ma: jismga ta'sir etuvchi kuch massa bilan tezlanish ko'paytmasiga teng. mv — impuls, mgh — potensial energiya. Formulalarni ularning ma'nosi bilan birga eslab qolish kerak, aks holda ular bir-biriga o'xshab ketadi. -
Yer yuzida erkin tushish tezlanishi taxminan qancha?1 ball
g ≈ 9,8 m/s2, masalalarda ko'pincha 10 m/s2 deb olinadi. 3 · 108 — yorug'likning vakuumdagi tezligi va u m/s da o'lchanadi, tezlanish emas. -
Zanjir uchastkasi uchun Om qonuni qanday yoziladi?1 ball
I = U/R: tok kuchi kuchlanishga to'g'ri, qarshilikka teskari proporsional. Shundan kelib chiqib U = IR va R = U/I ham yoziladi — uchta ko'rinishni bir qolipda eslab qolish qulay. -
Elektr tokining quvvati qanday hisoblanadi?1 ball
P = UI. Om qonuni bilan birga bu formuladan P = I2R va P = U2/R ham chiqadi — masalada qaysi kattalik berilganiga qarab shulardan biri tanlanadi. -
Jismning zichligi qanday aniqlanadi?1 ball
Zichlik ρ = m/V, SI da kg/m3. Kuchni yuzaga bo'lish — bu bosim (p = F/S), ikki formulani almashtirib yuborish suyuqliklar bo'limida eng ko'p uchraydigan xato. -
Kinetik energiya formulasi qanday?2 ball
Ek = mv2/2, mgh — potensial energiya, mv — impuls. Diqqat qilinadigan joy: tezlik kvadratda, demak tezlik ikki barobar oshsa, kinetik energiya to'rt barobar oshadi. -
Arximed kuchi nimalarga bog'liq?2 ball
FA = ρgV, bu yerda V — jismning botgan qismi hajmi. Shuning uchun suvda qalqib turgan jism uchun hisobga butun hajm emas, faqat suv ostidagi qism olinadi — imtihonda shu nuqtada ball yo'qoladi. -
Massasi 2 kg bo'lgan jismga 10 N kuch ta'sir qilsa, tezlanish qancha bo'ladi?2 ball
a = F/m = 10/2 = 5 m/s2. Bu eng oddiy ko'rinishdagi topshiriq, lekin shu qolip keyin murakkab masalalarda ishqalanish va bir necha kuch bilan takrorlanadi: avval natijaviy kuch topiladi, keyin massaga bo'linadi. -
220 V tarmoqqa ulangan 440 W quvvatli isitgich qancha tok iste'mol qiladi?3 ball
P = UI dan I = P/U = 440/220 = 2 A. «96 800» javobi ko'paytirish natijasi — bu formulani teskari ishlatganda chiqadigan klassik xato, shuning uchun javobni doimo mantiqqa solib ko'rish kerak: uy isitgichi 100 minglab amper tortmaydi. -
Chastotasi 5 · 1014 Hz bo'lgan yorug'likning vakuumdagi to'lqin uzunligi qancha? (c = 3 · 108 m/s)3 ball
λ = c/ν = 3 · 108 / 5 · 1014 = 6 · 10-7 m, ya'ni 600 nm — ko'rinadigan yorug'likning sariq-qizil sohasi. Bunday topshiriqda xato ko'pincha daraja bilan ishlashda bo'ladi: 108/1014 = 10-6.
Ball qanday darajaga aylanadi
| Ball | Daraja | Ixtisoslik fanida nima beradi |
|---|---|---|
| 70 va undan yuqori | A+ | Maksimal ball |
| 65—69,9 | A | Maksimal ball |
| 60—64,9 | B+ | Proporsional ball |
| 55—59,9 | B | Proporsional ball |
| 50—54,9 | C+ | Proporsional ball |
| 46—49,9 | C | Proporsional ball |
Fizikada shkalaning yuqori qismini ikki-uch qadamli masalalar va grafik tahlili ko'taradi. Batafsil shkala va imtiyozlar — ballar va imtiyozlar sahifasida.
Fizikadan sertifikat qabulda nima beradi
Fizika ixtisoslik fani bo'lgan texnika yo'nalishlarida A+ va A darajalari shu fandan maksimal ball beradi, B+ dan C gacha — proporsional. Ko'p texnika yo'nalishlarida fizika matematika bilan juftlikda keladi: ikki fandan sertifikat olinsa, qabul test sinovlariga deyarli hamma narsa tayyor bo'ladi.
Fizika majburiy fan sifatida kelsa, har qanday darajadagi sertifikat maksimal ball beradi — bu holda 46 ballni o'tish kifoya. Matematikadan sertifikat haqida alohida sahifa bor: matematika fanidan sertifikat (rus tilida, ichida ham namunaviy test bor).
Tayyorgarlikni qanday qurish kerak
1. Spetsifikatsiyani oching
Qaysi bo'limlar, qancha topshiriq, qanday turlar va qancha vaqt — rasmiy hujjatda yozilgan.
2. Birliklar jadvalini tuzing
Har bir kattalik yonida SI birligi. Masalaning birinchi qadami — hamma kattalikni SI ga o'tkazish, keyin formula.
3. Kuchlar sxemasini chizishni odat qiling
Dinamika masalalarida sxemasiz yechim deyarli har doim xato bo'ladi: unutilgan kuch javobni butunlay o'zgartiradi.
4. Grafiklarni o'qishni mashq qiling
Tezlik-vaqt grafigi ostidagi yuza — bu yo'l; koordinata-vaqt grafigining qiyaligi — tezlik. Shu ikki qoida grafik topshiriqlarining katta qismini yopadi.
5. Javobni mantiqqa soling
Natija chiqqach, uning tartibini baholang: kundalik hayotga mos kelmaydigan son — xato belgisi. Bu bir sekund vaqt oladi va bir ball qaytaradi.
По-русски: сертификат по физике
Физика — профильный предмет энергетических, машиностроительных, строительных, авиационных, радиотехнических и многих IT-направлений, часто в паре с математикой. Порог выдачи сертификата — 46 баллов, шкала уровней: 70 и выше — A+, 65—69,9 — A, 60—64,9 — B+, 55—59,9 — B, 50—54,9 — C+, 46—49,9 — C. По профильному предмету максимальный балл дают A+ и A, по обязательному — любой уровень. Срок действия — три года.
В экзамен входят кинематика, динамика, законы сохранения, статика и жидкости, молекулярная физика и теплота, электростатика, постоянный ток, магнитное поле и колебания, оптика и атомная физика. Главная особенность предмета в том, что баллы теряются не на знании темы, а на единицах измерения и на чтении графиков: сантиметры не переведены в метры, температура не переведена в кельвины, у оси графика не посмотрена размерность.
Выше на странице — пробный тест из 10 заданий на узбекском языке со взвешенным подсчётом балла: простое задание 1 балл, среднее 2, сложное 3, итог переводится в примерный уровень. Задания учебные, составлены нами по школьной программе. Официальная спецификация и образцы — на uzbmb.uz.
Muhokama
Maqola mavzusi boʻyicha savol bering yoki oʻz tajribangizni yozing. Javobni shu yerda beramiz.