Multilevel umumiy sahifa ·Baholash tizimi ·Writing
Speaking yangi formatining asosiy g'oyasi boshqa bo'limlardan farq qiladi: qismlar darajalar bo'yicha joylashtirilgan. Part 1.1 A1-A2 sathida, Part 1.2 B1 sathida, Part 2 B2 sathida, Part 3 esa C1 sathida tuzilgan. Ya'ni suhbat osondan boshlanib, bosqichma-bosqich qiyinlashadi, va siz qaysi qismda «to'xtab qolganingiz» darajangizni ko'rsatadi. Bundan amaliy xulosa chiqadi: oxirgi qismlarni tashlab ketmaslik kerak, hatto to'liq javob bera olmasangiz ham — urinish ball beradi, sukut bermaydi.
Tezkor javoblar
To'rt qism
Part 1.1, 1.2, 2 va 3. Har biri alohida CEFR sathiga mo'ljallangan.
~15 daqiqa
Butun bo'lim qisqa: qiymatli har soniya, pauzalar qimmatga tushadi.
10 savol
1.1 da 3, 1.2 da 3, 2 da 3 savol va 3-qismda bitta topshiriq.
Tayyorgarlik faqat 2 va 3 da
Part 2 va Part 3 da 1 daqiqa o'ylash beriladi, birinchi qismlarda yo'q.
Xom ball 21 ga teng 75
Ekspert bali reyting shkalasi orqali 0-75 tizimiga o'tkaziladi.
Part 3 — muvozanat
Ikki tomonni ham tahlil qilish talab qilinadi, bir tomonni himoya qilish emas.
Format: to'rt qism bitta jadvalda
| Qism | Daraja | Savollar | Fokus | Vaqt | Tayyorgarlik |
|---|---|---|---|---|---|
| Part 1.1 | A1-A2 | 3 | Shaxsiy ma'lumot almashish: uy, oila, do'stlar, qiziqishlar | har bir savolga 30 soniya | yo'q |
| Part 1.2 | B1 | 3 | Bir mavzuga oid ikkita rasm: tasvirlash, fikr bildirish va asoslash | 4-savol 45 soniya; 5 va 6-savollar 30 soniya | yo'q |
| Part 2 | B2 | 3 | Abstrakt mavzuda fikr yuritish, afzallik va kamchiliklarni tahlil qilish | uchta savolga jami 2 daqiqa | 1 daqiqa |
| Part 3 | C1 | 1 topshiriq | Berilgan argumentning ikki tomonini ham tahlil qilish | 2 daqiqa | 1 daqiqa |
Har bir qismda imtihon oluvchi yo'riqnomani o'qib beradi, keyin signal (chime) eshitiladi va gapirishni boshlash kerak. Signaldan keyingi sukut ham vaqt hisobiga ketadi — shuning uchun «o'ylab olaman» deb to'xtash Part 1.1 va 1.2 da eng qimmat xato: ularda tayyorgarlik vaqti umuman ajratilmagan.
Part 1.1: shaxsiy savollar (A1-A2)
Yo'riqnomada bu qism shunday tanishtiriladi: sizga o'zingiz va qiziqishlaringiz haqida uchta qisqa savol beriladi, har bir javob uchun 30 soniya vaqt bor. Mavzular eng tanish mavzular — uy, oila, do'stlar, bo'sh vaqt, yashash joyi.
Bu qism osonligi bilan aldaydi. Ko'pchilik qisqa javob berib, 20 soniyani bo'sh qoldiradi — va shu bilan o'zini A2 sathida ko'rsatadi, holbuki keyingi qismlarda B2 darajasida gapirishi mumkin. 30 soniya uch-to'rt gap uchun ajratilgan.
Ishlaydigan qolip: javob → sabab → misol
- Tell me about your best friend. — kim ekani, nega aynan u, bitta aniq holat bilan misol.
- What do you like to do in your free time? — mashg'ulot, nima uchun yoqishi, qachondan beri qilayotganingiz.
- Tell me about your city. — qisqa tavsif, bitta xususiyat, nima uchun shu xususiyat muhim.
Bu qolip uchta foyda beradi birdan: vaqtni to'ldiradi, grammatik tuzilma xilma-xilligini ko'rsatadi (hozirgi zamon, o'tgan zamon, sabab ergash gapi) va mashq paytida o'ylashni avtomatlashtiradi.
Part 1.2: ikki rasmni taqqoslash (B1)
Rasmiy tavsifga ko'ra bu qismda bir mavzuga oid ikkita rasm beriladi va ular asosida uchta savol ketma-ket so'raladi. Birinchi savol — rasmlarda nima ko'rayotganingiz (45 soniya), keyingi ikkisi — fikr va asos (har biri 30 soniya).
Bu qismdagi ikkita tipik xato:
- Sanab chiqish. «There is a man, there is a car, there is a tree» — bu A1 sathidagi nutq. B1 sathida taqqoslash kerak: ikki rasm bir-biridan nimasi bilan farq qiladi va nimasi bilan o'xshaydi.
- Fikrni asoslashni unutish. Savol «What are some advantages of ...» shaklida kelsa, bitta afzallikni aytib to'xtash yetarli emas: nega bu afzallik ekanini bir gap bilan izohlash kerak. Mezonda bu «fikrini ifodalash va uni asoslash» deb nomlangan.
Taqqoslash uchun qoliplar
- Both pictures show ... , but the main difference is that ...
- While the first photo shows ... , in the second one ...
- One clear advantage of ... is that ... , which means ...
- Some people prefer ... because ... , even though ...
Part 2: abstrakt mavzu va rasm (B2)
Bu qismda mavzuni ifodalovchi bitta rasm va unga oid uchta savol birdaniga beriladi, keyin 1 daqiqa o'ylash va 2 daqiqa gapirish. Muhim nuqta rasmiy tavsifda alohida yozilgan: talabgordan rasmni tasvirlab berish talab qilinmaydi. Rasm mavzuni ko'rsatish uchun, javob esa abstrakt bo'lishi kerak.
Uchta savol odatda bitta mantiqiy zanjir tuzadi: shaxsiy tajriba → uning ta'siri → umumiy qoida. Shu zanjirni ushlab olish — qismni bajarishning eng ishonchli yo'li, chunki 2 daqiqa uchta savolga teng bo'linadi: taxminan 40 soniya har biriga.
Namunaviy to'plam (o'quv maqsadida tuzilgan)
- Tell me about an important choice you made recently.
- How has this choice changed your daily life?
- What usually influences the choices young people make?
Tayyorgarlik daqiqasida uchta savolga uchta kalit so'z yozib qo'yish kifoya — to'liq gap yozishga urinish vaqtni yeydi va o'qib berish ohangi paydo bo'ladi.
Part 3: argumentning ikki tomoni (C1)
Eng yuqori qism va eng ko'p noto'g'ri bajarilgan qism. Yo'riqnomada vazifa aniq qo'yilgan: ekranda mavzu va unga oid ikkita ro'yxat ko'rinadi — foydasiga (FOR) va qarshi (AGAINST). Har bir ro'yxatdan ikkita punkt tanlab, mavzuning ikki tomonini ham ko'rsatadigan muvozanatli argument qurish kerak. Tayyorgarlik 1 daqiqa, gapirish 2 daqiqa.
Ya'ni bu bahs emas va «men bu fikrga qo'shilaman» degan chiqish topshiriqni bajarmaydi. Baholash umumlashgan bo'lgani uchun topshiriqni noto'g'ri tushunish butun qismni pasaytiradi.
Yuqoridagi mavzu — o'quv namunasi, imtihonda boshqa mavzular bo'ladi. Muhim narsa mavzu emas, chiqishning tuzilmasi.
Part 3 uchun 2 daqiqali karkas
- 15 soniya. Mavzuni o'z so'zingiz bilan qayta aytish va qanday yondashishni e'lon qilish: There are strong arguments on both sides of this issue, so let me look at two points from each list.
- 40 soniya. FOR ro'yxatidan ikki punkt: har birini bir gap bilan izohlash va bitta misol.
- 40 soniya. AGAINST ro'yxatidan ikki punkt: shu tartibda.
- 25 soniya. Muvozanatli xulosa: qaysi tomon kuchliroq va nima sharti bilan. On balance, ... , provided that ...
Baholash: xom balldan reyting baliga
Rasmiy mezonga ko'ra gapirish ko'nikmasida uch turdagi topshiriq bo'yicha umumlashgan baho qo'yiladi — ya'ni har bir savolga alohida ball emas, butun chiqish uchun. Keyin ekspertning xom bali rasmiy reyting shkalasi bo'yicha 0-75 tizimiga o'tkaziladi. Yangi formatdagi shkalada xom balning maksimumi 21.
| Xom ball | Reyting bali | Xom ball | Reyting bali |
|---|---|---|---|
| 21 | 75 | 10,5 | 42 |
| 20 | 71 | 10 | 40 |
| 19 | 67 | 9 | 38 |
| 18 | 64 | 8 | 35 |
| 17 | 61 | 7 | 32 |
| 16 | 57 | 6 | 29 |
| 15 | 54 | 5 | 26 |
| 14 | 51 | 4 | 23 |
| 13 | 49 | 3 | 19 |
| 12 | 46 | 2 | 15 |
| 11 | 43 | 1 | 11 |
| — | — | 0 | 0 |
Jadval butun ballar bo'yicha qisqartirilgan: rasmiy shkalada xom ball yarim ball qadam bilan beriladi (masalan 16,5 — 59 ball, 9,5 — 39 ball). To'liq versiya uzbmb.uz saytidagi reyting shkalasi faylida.
Jadvalda ko'rinadigan narsa muhim: har yarim xom ball 2 ball atrofida qo'shadi. Ya'ni Speaking da kichik yaxshilanish ham yakuniy o'rtachaga sezilarli ta'sir qiladi — 14 xom balldan 16 ga ko'tarilish reyting ballni 51 dan 57 ga, ya'ni B2 ning pastki chegarasidan o'rtasiga olib chiqadi. Hisoblashning umumiy zanjiri: baholash tizimi.
Namunaviy savollar: mashq uchun to'plam
Quyidagi savollar biz tomonidan o'quv maqsadida tuzilgan va rasmiy variantlardan olinmagan. Ularning vazifasi — formatni mashq qilish: har bir qism uchun vaqtni o'lchab, ovoz yozib ko'rish va keyin o'zingizni tinglash.
Part 1.1 — 30 soniya har biriga
- Tell me about the place where you grew up.
- What kind of music do you usually listen to?
- Who in your family do you spend the most time with?
- What is your typical morning like?
- Tell me about something you have learned recently.
Part 1.2 — ikki holatni taqqoslash
- Kutubxonada o'qiyotgan talaba va telefonda o'qiyotgan talaba. What are some advantages of reading on paper?
- Uyda tayyorlangan ovqat va tashqarida sotiladigan ovqat. Why do some people prefer eating out?
- Velosipedda yurgan odam va avtobusda ketayotgan odam. What are the benefits of cycling in a big city?
Part 2 — uch savol, 2 daqiqa
- Tell me about a time when you had to learn something quickly. / How did that experience change your approach to learning? / Why do some people learn faster than others?
- Tell me about a habit you have changed. / What helped you to change it? / What makes habits so difficult to break for most people?
Part 3 — muvozanatli argument, 2 daqiqa
- Universitetlar imtihon o'rniga loyiha ishini baholashi kerak.
- Maktablarda uy vazifasi bekor qilinishi kerak.
- Davlat idoralari to'liq masofadan ishlashga o'tishi kerak.
- Shaharda shaxsiy avtomobillar markaziy ko'chalarga kiritilmasligi kerak.
Har bir mavzu uchun o'zingiz ikkita FOR va ikkita AGAINST punkt yozib chiqing, keyin 2 daqiqada ularni bitta chiqishga joylang. Imtihonda ro'yxat tayyor beriladi, lekin uni o'zingiz tuzish mashqi tezroq o'rgatadi.
Tayyorgarlik: nima ishlaydi va nima ishlamaydi
Taymer bilan mashq qiling
30 soniya, 45 soniya va 2 daqiqa — bu juda aniq oraliqlar. Ularni his qilmasdan imtihonga kirish eng ko'p yo'qotish sababi: javob yarmida uzilib qoladi yoki 10 soniya bo'sh qoladi.
O'zingizni yozib tinglang
Nutqdagi pauzalar, takrorlar va tugallanmagan gaplar faqat tinglaganda ko'rinadi. Bitta yozuvni tahlil qilish o'n marta «o'zimcha gapirib ko'rish»dan foydali.
Qolip yodlang, javob yodlamang
Yod olingan javob mavzuga tushmaydi va bu darhol sezilib qoladi. Qolip esa har qanday mavzuni ushlab turadi: javob, sabab, misol va xulosa.
Part 3 ni alohida mashq qiling
Bu eng ko'p noto'g'ri bajarilgan qism. Har kuni bitta bahsli mavzu olib, ikki tomonni 2 daqiqada ko'rsatishni mashq qilish — eng yuqori qaytim beradigan mashq.
Sukutdan ko'ra to'ldiruvchi
Uzun pauza ball yo'qotadi, to'ldiruvchi iboralar esa (That is an interesting question, let me think about it for a second) tabiiy nutqning qismi. Lekin ularni har gapda ishlatish teskari ta'sir beradi.
Yozma bo'limlar bilan birga ishlang
Speaking Part 3 va Writing 2-topshiriq bir xil ko'nikmani talab qiladi: argumentni muvozanatli qurish. Birini mashq qilsangiz, ikkinchisi ham ko'tariladi. Writing sahifasi.